Martelingen Guantánamo systematisch

Op de dag dat Amerikaanse troepen opnieuw zware verliezen leden in Irak, werden gisteren documenten vrijgegeven waaruit blijkt dat het martelen van gevangenen op de Amerikaanse basis Guantánamo Bay op grote schaal voorkomt.

Het Witte Huis ontkent het bestaan van een presidentiële beschikking die het martelen zou reguleren. Een woordvoerder verklaarde dat president Bush een onderzoek verwacht naar de toedracht. Op grond daarvan zullen maatregelen worden genomen om herhaling te voorkomen.

Enkele vrijgelaten Guantánamo-gevangenen verklaarden eerder dit jaar te zijn mishandeld door hun bewakers en ondervragers, en ook het Internationale Rode Kruis beschuldigde de VS ervan psychologische en fysieke dwang ,,gelijkwaardig aan marteling'' te gebruiken op de basis. De VS ontkenden de beschuldigingen.

De nieuwe aanwijzingen voor martelpraktijken op grote schaal komen voort uit documenten die het ministerie van Defensie op last van de rechter moest overdragen aan de American Civil Liberties Union (ACLU) en vier andere organisaties. Het Pentagon had eerder een verzoek om publicatie op grond van de Wet Openbaarheid van Bestuur geweigerd.

De nieuwe aanwijzingen van systematische martelpraktijken verhogen de politieke druk op minister van Defensie Donald Rumsfeld. De minister lag al onder vuur sinds hij eerder deze maand in Koeweit achteloos leek om te springen met vragen van een soldaat over ontbrekende bepantsering van veel militaire voertuigen in Irak. Sommige documenten suggereren dat de minister of een staatssecretaris hun goedkeuring gaven aan het martelen.

De nu gepubliceerde documenten geven aan dat medewerkers van de federale recherche (FBI) in het gevangenkamp op Guantánamo Bay op Cuba, waar de VS sinds januari 2002 550 vermeende Al-Qaeda- en Talibaanstrijders vasthouden, getuige waren van praktijken die in strijd met de FBI-regels zijn. Gevangenen werden blootgesteld aan elektrische stroom, kregen drie dagen geen eten en drinken en werden wakker gehouden. Een gevangene was in een Israëlische vlag gewikkeld.

Een FBI-medewerker sprak in een memo aan zijn baas van ,,marteltechnieken''. Deze zouden in ieder geval tot enkele maanden geleden zijn toegepast. Soortgelijke praktijken in de Abu Ghraib-gevangenis in Irak leidden in april dit jaar tot beroering.

In de huidige documenten voert het spoor naar hogere echelons. In een memo meldt een hoge FBI-functionaris zijn superieuren in Washington dat opdracht is gegeven aan FBI-mensen te velde niet deel te nemen aan de gewraakte ondervragingen door militair personeel ,,die zijn toegelaten per presidentiële beschikking maar ingaan tegen FBI-regels''. Een woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad ontkende gisteren het bestaan van een dergelijke beschikking.

Volgens een intern FBI-memo werd de methode van verhoor door de militaire hiërarchie `systematisch toegedekt'. Een woordvoerder van het leger zei gisteren dat de krijgsmacht de beschuldigingen serieus neemt. De vrijgegeven documenten (9.000 pagina's) maakten onderdeel uit van het interne onderzoek dat gaande is.