Illegale visvangst bedreigt Noordzee

Brussel heeft op het scherp van de snede onderhandeld met de vissers over beperking van de vangst. De visstand is zo slecht dat Greenpeace de Noordzee het liefst voor de visserij zou sluiten.

Voor het Justus Lipsiusgebouw in Brussel, waar de Europese ministers van Visserij hun traditionele marathonvergadering over de vangstquota hielden, hing eerder deze week een penetrante vislucht. Actievoerders van milieu-organisatie Greenpeace hadden er een net met vis op straat gekieperd. Zij eisen sluiting van visgronden waar soorten met uitsterving worden bedreigd. Greenpeace weet zich gesteund door onafhankelijke biologen van de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee (ICES), die hier al jaren voor pleiten. De Europese Commissie had voorgesteld zones te sluiten, waaronder de Noordzee, Ierse Zee, Kattegat, Baltische Zee en wateren ten westen van Schotland voor de kabeljauwvangst. In de Noordzee herstelt de kabeljauw zich heel licht en de Commissie wilde deze ontwikkeling door een harde aanpak verder stimuleren.

Maar de Nederlandse minister Veerman, fungerend voorzitter van de Europese Unie, zwakte het plan in samenspraak met de Commissie flink af na bilaterale gesprekken met onder meer zijn Franse, Britse en Spaanse collega's. Hij zag er zelf ook weinig in, omdat bij sluiting van gebieden de visserijdruk elders zou toenemen. Hiermee was het meest omstreden voorstel al na enkele uren van tafel. ,,Een enorme concessie'', zo onderstreepte een diplomaat.

Vissers hebben de problemen deels aan zichzelf te wijten. Volgens de Europese Commissie blijkt uit onderzoek dat toegestane vangsten (TAC's: Total Allowable Catches) voor kabeljauw in de Noordzee met 200 procent zijn overschreden. Illegale vangsten zijn in het algemeen zo'n groot probleem dat volgens de Commissie ,,de continuïteit van visbestanden en visserij niet zijn verzekerd''. Een aantal lidstaten, waaronder volgens ingewijden Spanje, Frankrijk en Groot-Brittannië, hebben het met de vangstcontroles niet al te nauw genomen. De Commissie had harde administratieve sancties voorgesteld, maar moest een voorstel daartoe gisteren laten vallen omdat er nog juridische problemen zijn.

Eind 2002 werd in Brussel na een marathon van dagen overeenstemming bereikt over een ingrijpende hervorming van het gemeenschappelijke visserijbeleid, die tot een duurzame oplossing moet leiden. Zo werd het instrument van het maximum aantal zeedagen geïntroduceerd, eerder al in Nederland ingezet, om de vangsten op een effectievere manier te beperken. Controles moeten effectiever worden door multinationale controleteams, waardoor lidstaten de eigen vissers niet meer kunnen ontzien, en het gebruik van satellietwaarneming. Alle belanghebbenden, zoals overheden, biologen en vissers, worden bij het management van visgronden betrokken. En er kwamen afspraken over beperking van de vlootcapaciteit, die in 2003 met 2 procent daalde.

Maar volgens experts komt de bij de hervorming afgesproken meerjarige aanpak, die de jaarlijks koehandel over quota moet voorkomen en de duurzaamheid van de visserij moet bevorderen, maar heel moeizaam van de grond. En zo werd het marathonberaad van de visserijministers vannacht toch weer een partij touwtrekken om er voor eigen vissers zoveel mogelijk uit te slepen: zo groot mogelijke quota en zo weinig mogelijk beperking van zeedagen.

Spanje en Frankrijk kregen het voor elkaar dat de toegelaten vangst op ansjovis in de Golf van Biskaje niet met 85 procent, maar met slechts 9 procent daalt. Onder Spaanse en Portugese druk ging de voorgestelde sluiting van zones in de Iberische wateren voor de visserij op langoestines van tafel. Frankrijk, waar vissers uit Boulogne en Duinkerken met hun boten protestacties hielden, bereikte dat beperkingen op de vangst van exotische diepzeevissoorten sterk zijn afgezwakt. Ook voor de Franse tongvissers in de westelijke Kanaalzone werd meer uit het vuur gesleept.

De Britse minister Bradshaw verdedigde met succes de belangen van de Schotse vissers op kabeljauw het ingrediënt voor de fish and chips die veel Britten graag op tafel hebben. Hij ging daarmee ook in tegen adviezen van een officiële Britse commissie, die onlangs de aanbeveling deed een derde van de Britse wateren voor de visserij te sluiten.

Spanje, dat met 11.000 schepen de grootste vissersvloot heeft, leek de grote winnaar. De Spaanse minister Espinoza gaf al halverwege de marathonvergadering een persconferentie om de successen aan het thuisfront te melden, terwijl minister Veerman er juist op had aangedrongen niets naar buiten te laten lekken om het onderhandelingsproces niet te verstoren. Duitsland en Zweden hadden aanvankelijk gedreigd tegen het compromis te stemmen, maar zij stemden uiteindelijk toch voor. Voor de Duitse groene minister was volgens ingewijden sluiting van enkele zones in de Oostzee voor de kabeljauwvisserij voldoende om het akkoord aan de politieke achterban te kunnen verkopen.

Een woordvoerster van het World Wildlife Fund: ,,Het toont de onwil van lidstaten om cruciale maatregelen te nemen voor het herstel van de visstand.''