Houston, we have a problem

Bankrekening leeg, blokje om voor de schuldeisers en liever doof voor de bel van de deurwaarder? Er is hoop: vraag uw uitstel van betaling voortaan aan in de Verenigde Staten.

Zoals bekend zijn de omstandigheden rond uitstel van betaling in Amerika soepeler dan in het gros van de andere industrielanden. Het zogenoemde chapter 11, volgens artikel 11 van de faillissementswet van de VS, houdt bedrijven veel beter in de running, terwijl crediteuren op afstand moeten blijven. Deze toestand kan lang duren: Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen brachten begin jaren negentig jarenlang, en nu weer, hun bestaan in chapter 11 door – tot verdriet van hun gezonde concurrenten.

De door de Russische staat belaagde oliemaatschappij Yukos lijkt een sluiproute naar chapter 11 te hebben gevonden. Om de gedwongen veiling van olieproductiedochter Yuganskneftegaz afgelopen zondag te frustreren, vroeg het vorige week surseance aan in Houston, Texas. Dat werd zaterdag in hoger beroep in zekere zin door een federaal hof toegekend. De westerse banken die het bod op de Yukos-dochter van het aan de Russische staat gelieerde bedrijf Gazprom zouden financieren, zagen daar onder druk van de Amerikaanse uitspraak van af.

Hoe kwam Yukos aan die Amerikaanse uitspraak? In een rechtszaak van twee jaar geleden rond een betalingsconflict, ook in Houston, maakte het Russische olieconcern nog hard dat het geen activiteiten of belangen ter plekke had, en dat er dus geen jurisdictie was voor de plaatselijke rechtbank.

Maar ja, de tijden veranderden en Yukos had het hof nu juist wél nodig. De rechtbank slikte voorlopig de volgende cirkelredenering. Yukos heeft nu wel een Amerikaans belang want er staat een paar miljoen dollar aan Yukos-geld op een Texaanse bankrekening om de advocaten voor de rechtszaak mee te betalen. Samengevat: het feit dat je geld stort om een advocaat in te schakelen voor een Amerikaans hof geeft je in de VS voldoende grond om voor dat hof te mogen procederen.

Het kan raar lopen. Zeker sinds de Sarbanes-Oxley wet van 2002, die ook bestuurders van niet-Amerikaanse bedrijven aansprakelijk maakt voor buiten de Verenigde Staten bedreven mismanagement, zijn de VS steeds vaker beschuldigd van `juridisch imperialisme'. Vanavond gaat de rechter in Houston verder met de Yukos-zaak. Zou het Russische bedrijf uiteindelijk definitief in chapter 11 mogen, dan kan het zo ver komen dat de Amerikaanse faillissementswet zich effectief uitstrekt over de hele wereld. Nu trouwen in Las Vegas wat afgezaagd is, kan bankroet in Texas nog een hele attractie worden.