Eigengereide uitgever

Een lange man die met een koffer vol lood over straat gaat en die af en toe blijft staan om het zweet van zijn voorhoofd te vegen. Marten Toonders beeldende beschrijving van oprichter Geert Lubberhuizen is een van de leukste momenten uit de documentaire Het behouden huis over de geschiedenis van uitgeverij De Bezige Bij, die vanavond door de NPS wordt uitgezonden. De aanleiding voor de documentaire is het zestigjarig jubileum van de voormalige verzetsuitgeverij. Lubberhuizens schuilnaam uit het verzet (`Bas') lag aan de basis van de naam van de uitgeverij. Hij heette `busy as a bee can be' te zijn.

Een echt portret van de uitgeverij is Het behouden huis niet, het gaat vooral om Lubberhuizen. Het opmerkelijkst aan de film is de grote hoeveelheid archiefmateriaal die erin verwerkt is. Zo zijn er mooie opnamen van de verzamelde schrijvers van De Bezige Bij die in 1969 op de foto gaan in het Rijksmuseum, een project dat dit jaar werd herhaald. In de loop der jaren was er tweemaal een camera aanwezig bij een redactievergadering van wat toen nog een schrijverscoöperatie was. In een van die fragmenten is het overleg al begonnen wanneer de uitgever nog rustig met een plantenspuit de kantoorplant laaft. Even eigengereid leidde hij het bedrijf. De geïnterviewden (onder wie ook Harry Mulisch, Remco Campert, Jan Cremer en Jules Deelder) zijn eensgezind over het antwoord op de vraag waarom een als coöperatie opgezet bedrijf toch kon overleven. Uiteindelijk nam Lubberhuizen alle beslissingen gewoon zelf.

De twintig jaren Bezige Bij ná Lubberhuizen komen kort aan de orde: de constatering dat er in diens laatste jaren al een vergrijzing van het auteursbestand en de in de uitgeefwereld levende kritiek dat De Bezige Bij auteurs `wegkoopt' bij de concurrentie. De afgelopen jaren maakten Gerrit Komrij, Kees van Beijnum, Charlotte Mutsaers en een tiental anderen de overstap. Directeur Robbert Ammerlaan (,,De vraag was: wil je De Bezige Bij komen redden.'') ontkent dat hij ooit een schrijver van een andere uitgeverij heeft benaderd, het initiatief kwam altijd van de auteurs zelf. Wat niet wegneemt dat hij naar eigen zeggen Arnon Grunberg heel graag bij De Bezige Bij zou verwelkomen.

Het uur van de wolf: Het behouden huis, NPS, Ned.3, 20.05-21.05u.