De overheid heeft het geweldsmonopolie

In zijn artikel in NRC Handelsblad van 15 december over geschillen ziet Maurits Barendrecht het belangrijkste punt over het hoofd: de overheid heeft het geweldsmonopolie. Als ik ruzie heb met mijn buurman over de overlast die hij veroorzaakt, mag ik het conflict niet oplossen door hem op zijn gezicht te slaan, ook al ben ik sterker. En als mijn net gekochte dvd-speler het niet doet en de winkelier mij geen nieuwe wil geven, mag ik er niet zelf een uit de winkel pakken, ook al heb ik een honkbalknuppel bij mij om, zo nodig, mijn (in mijn ogen gerechtvaardigde) claim af te dwingen. Alleen de overheid mag geweld gebruiken, zo hebben wij (terecht) afgesproken. Maar dat monopolie schept verplichtingen. Om die reden heeft de overheid de verantwoordelijkheid om een vlot werkend en toegankelijk systeem van privaatrechtelijke rechtsbedeling te organiseren. En daarom mag de overheid niet zeggen: zoek het zelf maar uit. Als conflictoplossing de eigen verantwoordelijkheid van burgers wordt, wordt het het recht van de sterkste.