`Vrijheid Rusland terug op niveau van Sovjet-Unie'

In Rusland zijn de rechten van de burger dermate ingeperkt dat het land voor het eerst sinds de val van de Sovjet-Unie in 1991 als `onvrij' moet worden bestempeld. Dat vindt de gezaghebbende non-gouvernementele organisatie Freedom House in haar jaarlijkse publicatie `Freedom in the World 2005'.

,,Deze tegenslag voor de vrijheid is de belangrijkste politieke trend van dit jaar'', concludeert Freedom House. Het Kremlin – president Poetin – heeft zijn controle op de nationale televisie en andere media verstevigd, de bevoegdheden van het lokale bestuur ingeperkt en de directe verkiezingen van gouverneurs afgeschaft, aldus de organisatie. Bovendien is de verkiezing van parlementariërs alleen nog via partijlijsten toegestaan en organiseert het Kremlin verkiezingen die vrij, noch eerlijk zijn, volgens Freedom House.

,,Ruslands stap achteruit naar de `onvrije' categorie is de culminatie van een groeiende trend om politieke autoriteit te concentreren, de media het leven zuur te maken en te intimideren en 's lands systeem van ordehandhaving te politiseren. Die stappen markeren een gevaarlijk en verontrustend afglijden naar autoritair bestuur, die nog zorgwekkender wordt door president Poetins recente bemoeienis met de ontwikkelingen in buurlanden als Oekraïne.''

In een reactie zei de liberale oud-parlementariër Grigori Javlinski dat Rusland al tien jaar een onvrij land is. ,,Er bestaan in Rusland geen onafhankelijke massamedia, geen onafhankelijke rechtbanken, parlementen of bedrijven meer. Er bestaat geen openbare controle op speciale eenheden en de politie. Er bestaan vrijwel geen verkiezingen die niet worden gecontroleerd door de autoriteiten.''

In 2004 is in 26 van 192 onderzochte landen vooruitgang en in elf landen achteruitgang geboekt op het terrein van de democratie. De acht meest onvrije landen zijn Birma, Cuba, Libië, Noord-Korea, Saoedi-Arabië, Soedan, Syrië en Turkmenistan, aldus Freedom House. ,,Dramatische vooruitgang'' is alleen geboekt in Midden- en Oost-Europa. In het Midden-Oosten is volgens Freedom House alleen Israël vrij. Vijf landen, waaronder Jordanië en Jemen, zijn gedeeltelijk vrij. De andere landen zijn volgens Freedom House onvrij, al is in Egypte, Jordanië, Marokko en Qatar wel vooruitgang geboekt.

Freedom House werd zestig jaar geleden opgericht door onder anderen Eleanor Roosevelt, echtgenote van president Franklin Roosevelt. De organisatie doet onderzoek naar ontwikkelingen die met democratisering samenhangen en steunt activiteiten die democratisering bevorderen. Freedom House wordt onder meer gesteund door de Soros Foundation.