Stuk stopt na sikh-protest

Alle voorstellingen van Behzti, een omstreden Brits toneelstuk over moord en verkrachting in een sikh-tempel, zijn afgelast. Het Repertory Theatre in Birmingham, zaterdag ontruimd na een bestorming door boze sikhs, besloot dat gisteren uit vrees voor nieuw geweld.

Het is voor het eerst in de recente Britse geschiedenis dat een toneelstuk door dreiging met geweld wordt afgelast. Voor- en tegenstanders van het stuk zien het besluit als een mijlpaal in de groeiende controverse tussen artistieke vrijheid en de rechten van religieuze gemeenschappen. In Rotterdam werd in 2001 de musical Aisha afgelast na dreigementen van moslims.

Overleg tussen theater, sikhs en politie kon de verschillen van mening gisteren niet oplossen. Directeur Stuart Rogers van `The Rep' besloot toen de resterende tien, uitverkochte voorstellingen van Behzti (Schande) af te gelasten ,,omdat de veiligheid van publiek, spelers en personeel niet te garanderen valt''. De schrijfster, Gurpreet Kaur Bhatti, zelf een sikh, wilde met haar zwarte komedie ,,hypocrisie over homoseksualiteit, verkrachting en zelfmoord'' in de sikh-gemeenschap aan de orde stellen.

Nicholas Hytner, directeur van het National Theatre in Londen noemde het ,,vreselijk droevig dat we in een klimaat leven waarin het genoeg is om je beledigd te voelen als excuus voor geweld en intimidatie''. Hytner noemde het ,,alarmerend'' dat het Britse parlement juist nu een wetsvoorstel in behandeling heeft over het aanzetten tot religieuze haat ,,dat het misdadige gedrag van extremistische sikhs zou kunnen legitimeren''.

Kunstenaars, onder wie Mr Bean-acteur Rowan Atkinson, maakten eerder bezwaar tegen het voorstel, omdat de vrijheid de draak te steken met ideeën, ook religieuze, absoluut zou zijn. Madame Tussaud sloot vorige week een ludieke kerststal met een wassen voetbalster David Beckham en zijn vrouw Victoria in de rol van Jozef en Maria, waartegen de katholieke kerk bezwaar maakte. [Vervolg SIKHS: pagina 10]

SIKHS

'Zwarte dag voor de kunst'

[Vervolg van pagina 1] Sikhs en de katholieke kerk juichten het besluit om de productie van Behzti te staken toe. Kunstenaars en hun organisaties veroordeelden het. Mogelijk krijgt het stuk nu onderdak bij The Birmingham Stage Company, een ander theater in de stad. BSC-directeur Neil Foster zei dat te overwegen, en noemde het schrappen van de uitverkochte voorstellingen ,,laf'' en ,,een zwarte dag voor de kunsten.'' De politiek heeft zich tot nu toe niet met de kwestie bemoeid.

Volgens Mohan Singh, een sikh-leider in Birmingham, heeft ,,de vrijheid van meningsuiting zijn grenzen'' en ,,had The Rep beter vorige week kunnen toegeven, toen we met ze in onderhandeling waren''. Sommige jonge sikhs waren echter van mening dat het stuk gewoon moest doorgaan.

Ruth MacKenzie, directeur van het Chichester Festival Theatre, zei dat de kwestie niet gaat over ,,artistieke vrijheid versus religie, maar over het recht van een publiek en artiesten om het theater te gebruiken om ideeën dóór te denken''. Die vrijheid is volgens haar ,,absoluut''.

Ook Britse kranten veroordelen het besluit vanochtend vrijwel unaniem. ,,Degenen die zich aan de wet houden hebben verloren van degenen die de wet schenden'', aldus de conservatieve Daily Telegraph in een hoofdartikel. ,,Zowel Mr Singh als de roomskatholieke aartsbisschop van Birmingham die hem steunde hebben het fundamentele principe van de vrijheid van meningsuiting niet begrepen'', schrijft de centrumlinkse Guardian.

Het stuk gaat over een grofgebekte weduwe die wanhopig een man voor haar dochter zoekt. Tijdens een bezoek aan een gurdwara, een sikh-tempel, blijkt dat wijlen haar man tot zijn zelfmoord een verhouding had met een van de tempelbestuurders. Die heeft zich aan jonge meisjes vergrepen en verkracht de dochter, waarna moeder en dochter hem ombrengen met een ceremonieel zwaard.