Schröder (te) goed bevriend met Poetin

De vriendschap tussen de Duitse bondskanselier Schröder en de Russische president Poetin, op bezoek in Duitsland, is voor de eerste niet zonder risico.

Vladimir en Gerhard hebben iets moois met elkaar. Op Gerhards zestigste verjaardag liet Vladimir een Russisch koor opdraven. Afgelopen zomer onthaalde Poetin zijn Duitse vriend op strandwandeling en balalaikamuziek aan de Zwarte Zee. Vanavond zal Vladimir in huize Schröder in Hannover kennismaken met Viktoria, het meisje uit St.Petersburg dat de Schröders afgelopen zomer hebben geadopteerd. Samen schreven Vladimir en Gerhard al eens tv-geschiedenis door gebroederlijk in een Duitse talkshow op te treden.

Uit hoeveel delen echte vriendschap en hoeveel delen politiek pragmatisme de verhouding tussen Poetin en Schröder bestaat is niet duidelijk. De vraag is of regeringsleiders wel echte vrienden kúnnen zijn: de kans dat er een conflict ontstaat tussen landsbelang en vriendschap is immers altijd aanwezig.

Schröder loopt met de vriendschap in elk geval een zeker politiek risico. Poetin, ooit KGB-spion in Dresden, beheerst de Duitse taal weliswaar perfect, maar zijn omgang met democratische principes valt ook in Duitsland niet altijd goed.

Schröder moet de band met Poetin regelmatig verdedigen. De Duitse oppositie, maar ook buitenlandspecialisten uit eigen kring verwijten de kanselier dat hij vriend Vladimir niet altijd de waarheid zegt. Is Schröder wel kritisch genoeg als het gaat om het conflict in Tsjetsjenië of om de rechtszaak tegen oliebaron Chodorkovski?

Tijdens zijn verblijf aan de Zwarte Zee, deze zomer, zei Schröder dat hij noch op de verkiezingen in Tsjetsjenië noch op de rechtszaak tegen de voormalig directeur van Yukos iets had aan te merken. ,,De vriendschap tussen Schröder en Poetin is schandalig'', zei de Franse filosoof André Glucksmann toen.

Poetin begon zijn tweedaagse bezoek aan Duitsland gisteren in Hamburg. Daar mocht hij wel een handtekening zetten in het Gouden Boek van de stad, maar mocht hij geen eredoctoraat in ontvangst nemen. Na protest van de zijde van de hoogleraren had de universiteit in de havenstad het voornemen de Russische president te lauweren snel ingeslikt.

De kanselier wijst de kritiek op de vriendschap doorgaans bruusk van de hand. Onder vier ogen zou hij wel degelijk kritische noten kraken en dat zou effectiever zijn dan openlijke kritiek. Onlangs snelde zijn Groene Minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, hem te hulp. ,,De kanselier wordt onheus bejegend'', als het om zijn band met Poetin gaat. Het verwijt dat de Duitse regering geen kritiek uit ,,is niet op feiten gebaseerd''.

Sinds kort is er ook onder critici weer meer oog voor de mogelijk positieve kanten van de vertrouwelijke omgang tussen de twee. Na de verkiezingen in Oekraïne en de daaropvolgende volksopstand telefoneerde Schröder twee keer met Poetin. Kenners van de Duits-Russische verhoudingen gaan ervan uit dat die gesprekken mede de weg hebben vrijgemaakt voor nieuwe verkiezingen.

Poetin had, zo bleek bij zijn aankomst in Duitsland, meerdere cadeaus voor Schröder op zak. Voorafgaand aan de eerste gesprekken in het kader van de zevende Duits-Russische consultaties zei hij bereid te zijn om samen met Duitsland en de Europese Unie naar een oplossing voor Tsjetsjenië te zoeken. ,,Ik ben graag bereid met u uitvoerig over deze zaken te spreken'', aldus Poetin. Ook was hij bereid om opnieuw over de crisis in Oekraïne, de persvrijheid en binnenlandse hervormingen met Schröder te spreken. Op die manier nam hij critici van zijn gastheer al bij voorbaat de wind enigszins uit de zeilen.