`Ondanks Hirsi Ali blijft waarheid de waarheid'

Imams mengen zich zelden in het maatschappelijk debat. In een korte serie vertellen enkele imams over hun islam en Nederland na de moord op Theo van Gogh. Vandaag de Haagse imam K. el Bakkali.

Imam K. el Bakkali kondigt van te voren aan niet al onze vragen te zullen beantwoorden. Maar als het zover is, in de knusse portiersloge van de Haagse El Islam-moskee, doet hij dat wel en neemt er de tijd voor. Hij spreekt geen Nederlands, we maken gebruik van een tolk. De imam weegt zijn woorden zorgvuldig, wil voorkomen dat hij verkeerd wordt begrepen. Dit kun je niet in een paar zinnen uitleggen, zegt hij een paar keer. Hij wil niet op de foto.

El Bakkali (59), voorzitter van de Vereniging Imams Nederland, is getrouwd en heeft dochters van 24 en 16 jaar. Voor hij in 1980 naar Nederland kwam, was hij in Marokko ook imam. Hij is opgeleid in verschillende moskeeën, op de traditionele manier. Tussen de 700 en 1.000 mensen, vooral Marokkanen, bezoeken zijn moskee aan de rand van de Schilderswijk. Hij preekt daar iedere vrijdag, behalve als hij op reis is.

Wordt in deze moskee altijd in het Arabisch gepreekt?

,,Ik preek in het Arabisch, maar ik probeer geen klassiek Arabisch te spreken, zodat iedereen het wel kan verstaan. De lessen die wij in deze moskee geven, zijn zowel in het Nederlands als in het Arabisch en Berber.''

Wat voor lessen zijn dat?

,,Algemene lessen over het leven. Er komen veelal jongeren die perfect Nederlands spreken. Ik spreek dan Marokkaans, de jongeren Nederlands.''

Betrekt u de actualiteit in uw preken?

,,De vrijdagmiddagpreek moet aansluiten op de werkelijkheid, maar je mag geen personen of partijen aanvallen. Als de preek een soort satellietzender wordt, doen we hem geen recht. Het is in essentie een opvoedkundige preek. Wij (de Vereniging Imams Nederland, red.) zijn van plan in februari lessen voor imams te gaan verzorgen onder de titel `De vrijdagmiddagpreek – Hoe?'''

Wat is de aanleiding voor die lessen?

,,Ieder die alleen staat is zwak. Samen sta je sterker.''

Kunt u een voorbeeld geven van wat u zegt in uw preken?

,,Je hoort soms dat mensen het niet goed kunnen vinden met hun buren. Dan probeer ik te benadrukken dat een goede band tussen buren belangrijk is. Of je hoort dat mensen het werk verwaarlozen. Dan benadruk ik dat werk in de islam belangrijk is. Luiheid is niet goed.''

Voelen jongeren zich door u aangesproken?

Denkt even na. ,,Ik doe mijn best jongeren te helpen met de dingen waar ik verstand van heb, en zij mij. In alle eerlijkheid vallen mij geen dingen op die me angst inboezemen. Ik wijs jongeren op het belang van onderwijs, goed gedrag. Maar buiten staan ze open voor andere invloeden. Ik ben niet verantwoordelijk voor wat ze op straat doen.''

Maakt u zich daar zorgen over?

,,Iedere opvoeder kent zulke zorgen. Als een jongen die bij mij was gestolen heeft, ben ik daar niet blij mee. Maar ik zie mezelf niet als enig verantwoordelijke. Het is een verantwoordelijkheid van de hele maatschappij. Als ik niets zou doen of zeggen, dán zou ik mezelf verantwoordelijk voelen.''

Waarom bent u juist naar Nederland gekomen?

,,Vrienden in Den Haag vroegen me hun imam te worden.''

Heeft u weleens spijt van uw komst?

Lacht. ,,Dat is iets tussen het individu en God. Een moslim neemt altijd genoegen met wat God hem geeft.''

Vindt u Nederland een goed land voor uw kleinkinderen om in op te groeien?

,,Ik heb hier 25 jaar lang alle rechten genoten en mijn godsdienst kunnen belijden. Ik ga ervan uit dat mijn kleinkinderen het beter krijgen, omdat de maatschappij toleranter wordt. Als mensen er alleen vanuit gaan dat de ander een vijand van de vrede is, ziet het er slecht uit. Je moet het licht zien, niet het donker.''

Heeft u de moord op Theo van Gogh zien aankomen?

,,Ik had wel gehoord over de ophef over de film, maar het kwam niet bij mij op dat zoiets zou kunnen gebeuren. Als iemand iets doet wat mij niet aanstaat, en ik heb middelen om daartegenin te gaan, dan doe ik dat. Bijvoorbeeld door naar de rechter te stappen. Als ik dat niet kan, dan laat ik dat gewoon. Geweld als oplossing is niet acceptabel.''

Wat vindt u ervan dat VVD-Kamerlid Hirsi Ali een vervolg wil maken op haar film Submission?

,,Ik ken haar niet. Toen ze ideeën over de islam tentoon begon te spreiden, heb ik gezegd tegen de mensen met wie ik samenwerk: Negeer het. Ze zal het blijven zeggen tot ze moe wordt en de waarheid zal de waarheid blijven.''

Veel jonge moslims reageren zeer heftig op uitlatingen als die van haar. Heeft u daar begrip voor?

,,Wat voor baat heeft de islam, hebben moslims daarbij? De verstandige zorgt ervoor dat hij de richting opgaat waarmee hij wint of in elk geval niet verliest. Niet iedereen kan die afweging maken, heeft die balans.'' Hij weegt met zijn handen. ,,Daarom moet je niet in de media van alles roepen, of je er nu wel of geen verstand van hebt. Dat draagt ertoe bij dat jongeren ontvlammen.''

Doelt u op imam Abdul-Jabbar van de Ven, die op de televisie zei dat hij het niet erg vond als Tweede Kamerlid Geert Wilders zou overlijden?

,,Hem ken ik niet. Maar ik vind het spijtig dat iedereen maar het woord imam opgeplakt krijgt. Ik ben 59 en studeer nog steeds. Toch heb ik nog steeds niet het niveau dat ik zou willen hebben. Hoe kan het dan dat iemand die geen moslim was en bekeerd is, snel wat studies doet en dan maar imam wordt genoemd?''

Maar hoe weet ik wie een echte imam is?

,,We hebben bij de Vereniging een getuigschrift opgesteld: wat de eigenschappen zijn van een imam. Dat wordt nu vertaald.''

Vindt u het belangrijk voor imams om Nederlands te leren? En waarom heeft u dat zelf niet gedaan?

,,Ik heb het geprobeerd. Maar het probleem waar ik en vele imams tegenaan lopen, is dat het werk zich concentreert in de moskee. We zijn bezig de problemen van mensen op te lossen. Vijf keer per dag moet je in de moskee zijn om te bidden.

,,Taal is belangrijk, maar ook niet alles. Er zijn mensen die de taal spreken maar verder geen hersens hebben. Mensen moeten wel gevormd, opgeleid zijn. Maar ik herhaal: Taal is zeer belangrijk. Ik had gewild dat ik voor dit interview geen tolk nodig had gehad om mij te kunnen uiten.''