Chinese president Hu leest Hongkong de les

President Hu van China ergert zich aan het binnenlands bestuur van Hongkong. Gisteren wilde hij zich niet langer inhouden.

De Chinese president Hu Jintao heeft gisteren ongewoon harde kritiek geuit op het bestuur van de voormalige Britse kroonkolonie Hongkong. Hij deed dat in Macau, waar hij op bezoek was om te vieren dat het schiereiland vijf jaar geleden door Portugal werd overgedragen aan China.

President Hu ventileerde zijn ongenoegen op heel ongebruikelijke wijze. Toen hij samen met de hoogste leider van Hongkong, de zogeheten chief executive Tung Chee-hwa, en diens ministers klaar stond voor een fotosessie, stapte hij onverwachts uit de rij om Tung in het openbaar de les te lezen.

,,We hopen dat de verantwoordelijken in Hongkong de langetermijnbelangen van Hongkong en van de natie op de eerste plaats stellen. U moet meer verenigd zijn en meer samenwerken, en elkaar sterker steunen'', gaf Hu de Hongkongse chief executive te verstaan.

In Westerse ogen lijkt dat misschien nog milde kritiek, maar in Hongkong sloegen Hu's uitspraken in als een bom. ,,Het is meer dan een tik op de vingers, het is een klap in het gezicht'', zo stelde Shaw Sin-ming, een politieke commentator, gisteren in Hongkong.

Niet alleen de inhoud van Hu's kritiek werd als schokkend ervaren, maar ook het feit dat de hoogste Chinese leider zich zo duidelijk mengde in wat toch officieel als Hongkongs `interne aangelegenheden' aangemerkt wordt. Volgens het principe van `één land, twee systemen' dat bij de soevereiniteitsoverdracht in 1997 tussen Groot-Brittannië en China werd afgesproken, mag Hongkong zichzelf intern besturen. Alleen de buitenlandse politiek en de militaire verdediging van Hongkong liggen in handen van Peking.

Zo negatief als Hu over Hongkong was, zo positief uitte hij zich over Macau. Macau dankt veel van zijn voorspoed aan de beroemde casino's die door steeds meer Chinezen van het vasteland worden bezocht. In China zelf is gokken verboden, en een aantal hoge Chinese functionarissen is de laatste jaren opgepakt terwijl men zijn met corruptie verdiende gelden in Macau aan het vergokken was.

Macau is van oudsher meer pro-Chinees dan Hongkong. Daar is de laatste anderhalf jaar twee keer op onverwacht grote schaal gedemonstreerd voor meer democratie, en ook voor 1 januari is er weer een demonstratie aangekondigd. Maandag werd bovendien bekend dat de overheid van Hongkong haar plan op het laatste moment moest opschorten om voor het sensationele bedrag van ruim twee miljard dollar aan winkels en parkeerplaatsen bij sociale-woningbouwprojecten te verkopen aan investeerders. Een 67-jarige bewoonster van één van die projecten had bezwaar aangetekend. De vrouw leeft van een uitkering, en ze is bang dat de prijzen in de winkels omhoog zullen gaan na wat de grootste verkoop van openbaar bezit ooit had moeten worden. De rechter wil haar niet zonder meer in het ongelijk stellen, en ze heeft 28 dagen gekregen om in hoger beroep te gaan.

Tung Chee-hwa hield meteen na terugkeer in Hongkong een persconferentie, waarop hij ontkende door Hu geschoffeerd te zijn. Hij verklaarde dat zijn gesprekken met de Chinese president achter gesloten deuren juist in goede harmonie waren verlopen. ,,Ik hoop dat ik u niet teleurstel met de mededeling dat ik niet op mijn kop heb gekregen'', zei Tung. ,,De president heeft juist bevestigd dat we veel werk hebben verzet.''

Hu's ongewone, bijna onprotocollaire gedrag geeft niet alleen aan hoe ontevreden hij is over de manier waarop Hongkong zijn zelfbestuur invult. Hu lijkt zich met zijn openbare optreden ook te willen profileren als een krachtig leider, die niet langer aan de zijlijn blijft staan als het de Hongkongse leiders niet lukt om het gebied kundig te besturen en de bevolking in het gareel te houden.

Hu's profilering als `krachtig leider' is relatief nieuw, maar er zijn de laatste tijd meer tekenen die erop wijzen dat hij ook op andere fronten de touwtjes strakker wil aanhalen.

Zo verkleint de president de laatste tijd de speelruimte van de media en geeft hij minder kans aan kritische intellectuelen om commentaar te geven op de Chinese samenleving. De kans op een politieke liberalisering onder het presidentschap van de vorig jaar aangetreden Hu lijkt daarmee steeds verder achter de einder te verdwijnen.