`Sommige mensen verzamelen leguanen of bierdoppen - Iliescu verzamelt blunders'

Een week voor zijn afscheid is Ion Iliescu, president van Roemenië, nog even flink gestruikeld: over de woede die hij bij de Roemenen los kan maken als hij een politieke vriend uit de problemen helpt. Het werd een vriendschapsdaad die zijn partij nog danig parten kan spelen.

Die vriend is Miron Cozma, de leider van de mijnwerkers uit de Jiu-vallei die op verzoek van Iliescu in 1990 naar Boekarest kwamen voor een drie dagen durende orgie van geweld tegen de oppositie: zes doden. Cozma herhaalde die mars in 1991 en werd in 1998 met moeite van een derde mars afgehouden. Hij werd in 1999 veroordeeld tot achttien jaar celstraf.

Donderdag verleende Iliescu hem gratie, ,,om humanitaire redenen''. Wat volgde was een storm van protest. `Schande', kopte het blad Evenimentul Zilei. ,,Iliescu en [zijn premier] Nastase bespotten Roemenië'', aldus het blad. Iliescu's opvolger, Traian Basescu, was zo kwaad dat hij weigerde samen met de president naar de EU-top in Brussel te reizen. In Iliescu's eigen partij kwam een beweging op gang om hem af te zetten als partijleider. De kleine partijen in het parlement – van eminent belang bij de vorming van een nieuwe regering – staken hun kwaadheid evenmin onder stoelen of banken.

Enkele dagen eerder was Iliescu al onderuit gegaan, door Corneliu Vadim Tudor, leider van de xenofobe Groot-Roemenië Partij, de onderscheiding Ster van Roemenië te geven. Prompt stuurde Nobelprijswinnaar Elie Wiesel uit protest zijn Ster naar Iliescu terug, zaterdag gevolgd door vijftien gedecoreerde journalisten van Radio Free Europe. De dichter Mircea Dinescu: ,,Sommige mensen verzamelen leguanen, vlinders of bierdoppen. Iliescu begint blunders te verzamelen.''

De president ging prompt overstag. Vrijdag trok hij zijn gratiebesluit in. Cozma ging na één dag in vrijheid de cel weer in. Zaterdag noemde Iliescu het lintje voor Corneliu Vadim Tudor ,,een vergissing''.

Maar de schade is aangericht. De kans dat de kleine partijen nog met zijn sociaal-democraten in zee willen gaan voor een nieuwe regering, is vrijwel verkeken.