Snedig katten in climaxloze `Adem!'

Vijfentwintig jaar lang deelden zij Martin. De een is succesvol schrijfster, de ander was gerespecteerd hoofd van de islam-afdeling van een museum. Angela (Sacha Bulthuis) had Martin als echtgenoot, Madeleine (Annet Nieuwenhuijzen) als minnaar. Nu heeft Angela haar rivale opgezocht op Ameland, en door onverhoeds in slaap te vallen heeft ze de laatste boot naar huis gemist. Tijd dus voor wederzijdse ontboezemingen.

Adem! (The breath of life) van de Engelse toneelschrijver David Hare, is op zijn zachtst gezegd te subtiel voor een grote zaal. Impresariaat Ghislebert Thierens reproduceert in de flyer weliswaar wat ronkende recensies over de première in Engeland, maar enig onderzoek wijst uit dat men ook daar niet onverdeeld vergenoegd was met een zo minimaal verhaal. Dat The Breath of Life twee jaar geleden in Londen een hit was, had volgens de Britse critici vooral te maken met het sterke spel van sterren Judi Dench en Maggie Smith, voor wie het stuk geschreven was.

Die Martin. Hij is blijkbaar zó geweldig dat deze twee mooie vrouwen al die tijd met hem wilden samenzijn en nog steeds over hem nadenken. Zelfs al is hij er nu vandoor met een nieuw liefje. ,,Is ze zo oud als jullie kinderen?'' ,,Bijna wel.'' In het gehele eerste deel voor pauze wordt over die Martin mysterieus gedaan. De vrouwen kennen vooral hun eigen helft van het verhaal en pikken als aasgieren in elkaars leven. Zo reconstrueren ze het beeld van een man die een huismusje verkoos boven een vrijgevochten vrouw - en daar achteraf spijt van had. Hoe origineel.

Annet Nieuwenhuijzen speelt de hautaine vrijgevochten dame, die neerkijkt op het gezinnetje van rivale Angela. Bulthuis blijft lang een stil water, maar leeft helemaal op als ze eindelijk haar echtelijke ruzies mag spuien. De wederzijdse verwijten tussen de dames zijn dikwijls snedig verpakt in oneliners, en zulk materiaal is twee zo ervaren actrices wel toevertrouwd. Op de momenten dat ze verbaal uithalen of schijnbaar onaangedaan incasseren, wens je bij ze op schoot te zitten, om beter te zien hoe ze met half dichtgeknepen ogen mikken en toeslaan, prachtig.

Maar ondanks die knappe kattige zetten beginnen de lastige vragen zich al snel onstuitbaar op te dringen. Waarom behandelen deze twee vrouwen elkaar als vijand, ten eerste, terwijl hun trouweloze vent er met een nummer drie vandoor is. Waarom zijn ze niet gezamenlijk boos op die zak, die geen moment zelfs maar de schijn van een ruggengraat vertoont. Bovendien is het vreemdgaan Angela al enige jaren bekend, waarom begint ze er nú pas over? Wat komt ze halen, want de smoes dat ze er een boek over wil schrijven gelooft zij zelf niet eens. Het grootste probleem is dat de vrouwen zich dergelijke vragen pas ver ná de pauze beginnen te stellen, zodat er dan al een volkomen richtingloos eerste deel op zit.

Hare laat Madeleine beweren dat alleen de grootste literaire schrijvers boeken zonder climax kunnen creëren. Hij had wellicht wat zelfonderzoek kunnen plegen alvorens tot het schrijven van een climaxloos toneelstuk over te gaan.

Voorstelling: Adem! van David Hare, door impresariaat Ghislebert Thierens. Regie: Antoine Uitdehaag. Vertaling: Coot van Doesburgh. Spel: Annet Nieuwenhuijzen en Sacha Bulthuis. Gezien: 19/12 Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Aldaar t/m 31/12. Tournee t/m 26/3. Inl. Uitlijn (0900) 0191 of www.thierens.nl