Oudste stad

Nijmegen bestaat tweeduizend jaar. Onder het motto `verslingerd aan Nijmegen' viert de stad komend jaar feest, te beginnen met een gigantische nieuwjaarsreceptie op het Keizer Karelplein. Ook doet de stad zichzelf een eigentijdse versie van een godenpijler cadeau, zoals de Romeinen die hier in 17 na Christus plaatsten. ,,Wat mensen in de rest van het land over dit feest moeten weten is dat Nijmegen de oudste stad van Nederland is'', zegt burgemeester Guusje ter Horst. ,,Dat is bij velen nog altijd niet doorgedrongen.''

Als spectaculair onderdeel van het feestjaar geldt het nabouwen van de donjon van de burcht in het Valkhofpark, gelegen op een heuvel langs de Waal. De middeleeuwse woontoren heeft eeuwenlang het beeld van de stad bepaald. Eind achttiende eeuw werd de toren gesloopt, als symbool van de oude tijd, samen met de meeste andere gebouwen op de heuvel.

De nieuwe toren wordt opgetrokken uit steigers, omwikkeld door beschilderd gaasdoek waar de wind doorheen kan waaien. In het midden komen een trappenhuis en een lift. Bovenin is een bordes met uitzicht over de Betuwe. Burgemeester Ter Horst: ,,Het is leuk om het uitzicht te kunnen bieden dat de mensen eeuwen geleden vanaf deze heuvel ook hebben gehad.''

Het nabouwen van de toren is een initiatief van de Valkhofvereniging. Aan de vergunningen wordt nog gesleuteld. Punt van zorg is dat de toren volgens de regels van de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek niet kan worden verankerd in de historische bodem. De vrij dragende constructie moet anderszins op z'n plaats worden gehouden. Ook is er nog een tekort op de begroting. Voorzitter Fer Boshouwers van de Valkhofvereniging: ,,Ons plan was aanvankelijk gewoon een toren na te bouwen. Maar bij de presentatie zei de voorzitter van de organiserende Stichting Nijmegen 2000 Jaar dat bezoekers erin zouden konden om van het uitzicht te genieten. Ik dacht: dat gaat je geld kosten.''

De donjon is niet voor het eerst in het nieuws. Acht jaar geleden zuchtte Nijmegen onder verhitte debatten over de wenselijkheid van daadwerkelijke herbouw. De Valkhofvereniging, die al een kwart eeuw de mogelijkheid tot herbouw van de burcht bestudeert, had daarvoor plannen laten maken. ,,In Duitsland en Frankrijk is herbouw van burchten gebruikelijk, maar hier kwam veel verzet'', vertellen Fer Boshouwer en Frans Geertsen, vice-voorzitter van de vereniging. Het rijk maakte bezwaren wegens verstoring van het bodemarchief. Natuurclubs waarschuwden voor schade aan het Valkhofpark. Projectontwikkelaars wijzigden hun plannen. Er kwam een volksraadpleging. Uiteindelijk wees de gemeenteraad het plan met een kleine meerderheid af, met instemming van de vereniging omdat de laatste versie van het plan te zeer afweek van haar oorspronkelijke ideeën.

Is deze stunt het eerste begin van een definitieve herbouw van de burcht? Boshouwers: ,,Ik zeg niks.'' Burgemeester Ter Horst: ,,Het is een tijdelijke toren.''