Mysterieus bedrijf koopt deel Yukos

De grootste olieproducent van Rusland is gisteren gekocht door een Russisch bedrijf waar tot vrijdag vrijwel niemand ooit van had gehoord. De mysterieuze koper troefde het reusachtige gasconcern Gazprom af.

De Baikal Finance Group had zich pas op het laatste moment aangemeld voor de veiling van de productiepoot van Yukos, Yuganskneftegaz geheten. Dat bedrijf is het belangrijkste onderdeel van het energieconcern. Baikal bood 9,4 miljard dollar (7,1 miljard euro). Yuganskneftegaz produceert ongeveer 11 procent van de Russische olie – ofwel ruim een miljoen vaten per dag.

,,Alleen in Rusland is zoiets mogelijk'', zei de liberale Russische politica Irina Khakamada over de verkoop tegen de Britse krant Financial Times. ,,Alleen hier kan een onbekend bedrijf zulke financiële middelen hebben en zo plots zo'n veiling winnen.''

Wie er achter het bedrijf zit is onduidelijk. Sommige analisten en politici vermoeden dat Gazprom, 's werelds grootste gasproducent, achter Baikal zit. Maar Gazprom ontkende gisteren iets met het bedrijf te maken te hebben.

De veiling van Yuganskneftegaz is de meest recente stap in een steeds verder escalerend gevecht tussen de Russische overheid en Yukos. Die strijd begon in juli 2003 en verhevigde met de arrestatie van Yukos-oprichter en grootaandeelhouder Michail Chodorkovski, in oktober van dat jaar. Chodorkovski zit nog altijd vast op verdenking van fraude, een misdrijf waarvoor hij tien jaar cel kan krijgen. Aangenomen wordt dat de miljardair is opgepakt omdat zijn politieke aspiraties een gevaar vormden voor president Poetin.

Yukos, dat meer olie oppompt dan OPEC-lid Qatar, heeft het afgelopen jaar veel boetes en aanslagen ontvangen voor achterstallige belastingen. Het is de overheid nu 27,5 miljard dollar schuldig. De verkoop van Yuganskneftegaz was door het Kremlin afgedwongen om Yukos te dwingen een deel van de rekening te voldoen.

Baikal is gevestigd in de provinciestad Tver, ten noordwesten van Moskou. Op het adres in Tver is echter een groentezaak gevestigd. Een woordvoerder van Baikal wilde gisteren niet spreken met de verzamelde pers en de onderneming heeft geen telefoonnummer. Een zegsman van het federale fonds voor onroerend goed, de organisator van de veiling, zei gisteren ook niets te weten over Baikal en voegde daaraan toe dat de onderneming het recht heeft om geen commentaar te geven.

Baikal mengde zich in de veiling nadat een rechter in de Amerikaanse stad Houston had gezegd dat de veiling moest worden uitgesteld om een surseanceverzoek van Yukos te bekijken. Yukos had uitstel van betaling aangevraagd in de VS, om schuldeisers op afstand te houden. De rechter bepaalde ook dat banken Gazprom niet mochten helpen met garantiestellingen. Gazproms banken – waaronder ABN Amro – trokken zich daarop terug.

Gazprom ging nog in beroep tegen de uitspraak van de Amerikaanse rechter, maar tevergeefs. Uiteindelijk durfde de gasgigant een bod niet aan en was Baikal de enige die een bod uitbracht tijdens de slechts vier minuten durende veiling. Na het openingsbod van Baikal verliet de afgevaardigde van Gazprom de zaal om te telefoneren. Vervolgens verhoogde Baikal het bod en de veiling was over.

Baikal heeft twee weken om de 9,4 miljard dollar te betalen. Mocht het bedrijf daarin niet slagen, dan is de kans groot dat de overheid het onderdeel zal nationaliseren. De omvang van Yuganskneftegaz maakt het volgens analisten zeer onwaarschijnlijk dat Moskou niet op een of andere wijze is betrokken bij Baikal.

,,Dat zo'n 10 procent van de Russische olieproductie in handen is van een onbekende partij is mijns inziens niet acceptabel voor de overheid'', zei een analist in Londen tegen het financiële persbureau Bloomberg.

De veiling heeft het einde van Yukos in ieder geval naderbij gebracht. Volgens financiële analisten kan Yukos niet overleven met alleen de inkomsten uit de overige activiteiten. Deze resterende activiteiten zullen waarschijnlijk worden verkocht of in beslag worden genomen.

De opbrengst van de veiling wordt door deskundigen gezien als absurd. Analisten van Dresdner Bank schatten de waarde van Yuganskneftegaz op minstens 14,7 miljard dollar. De Russische overheid besloot de veiling echter te beginnen op 8,65 miljard dollar, slechts een kleine miljard dollar onder de prijs waarvoor de productie-eenheid werd gekocht door Baikal.

De aandeelhouders van Yukos hebben gedreigd de koper van Yuganskneftegaz en de financiële partijen achter de koper overal voor de rechter te slepen. ,,Het bedrijf dat Yuganskneftegaz heeft gekocht heeft voor 9,4 miljard dollar hoofdpijn gekocht'', zei een woordvoerder van Yukos.

Hoofdartikel: pagina 7