Iraans regime smoort vrij internet

De Iraanse conservatieven knijpen nu de laatste publieke vrije ruimte af: het internet.

Wie Hanif Mazrouie (25) zo ziet zitten, met zijn guitige blik, schuine alpinopet en sikje, zou niet denken dat hij 66 dagen in een geheime gevangenis ergens in de Iraanse hoofdstad heeft vastgezeten. Het is hem niet aan te zien dat hij zeker vier keer in elkaar is geslagen, met pepperspray is bespoten en het grootste deel van zijn tijd met opgetrokken knieën onder een constant brandend peertje in een isolatiecel heeft doorgebracht. Twee weken geleden werd hij vrijgelaten.

Mazrouie, de zoon van een hervormingsgezind voormalig parlementslid, zat met 33 anderen vast wegens `medewerking aan dissidente internetsites' en `cybermisdaden'. Zijn arrestatie was geen verrassing. Eind september schreef een invloedrijke conservatieve hoofdredacteur een serie over ,,het spinnenweb'', waarin hij een ,,netwerk'' van politiek actieve jongeren ervan beschuldigde onder invloed van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA te staan. Mazrouie was een van hen.

De jonge journalisten, webloggers en feministen zouden internet en enkele oppositie-radiozenders gebruiken om het islamitische regime in diskrediet te brengen. Daarnaast wilden ze de seksuele wensen van de jeugd via websites en internetchatrooms ,,stimuleren'', aldus de hoofdredacteur. In Iran gaan politieke aanklachten meestal vergezeld van morele.

De aanklacht was een aanval op de laatste publieke vrije ruimte in Iran: internet. Na de sluiting van meer dan honderd kranten sinds 2001 en de arrestatie van diverse filmcritici als waarschuwing voor de `vrije' Iraanse film, maakt de conservatieve rechterlijke macht nu korte metten met de vrije meningsuiting op internet. De arrestatie van Mazrouie en de zijnen was een waarschuwing voor een ieder die denkt op internet te kunnen zeggen wat hij of zij vindt. En de hervormingsgezinde politici, zo klaagt een andere ex-arrestant, weblogger Omar Memariam, laten de jongeren daarbij ,,helemaal in de kou staan''.

,,Mijn ondervrager vroeg me al mijn illegale relaties op een papier te schrijven. Toen ik antwoordde dat ik die niet had, schopte hij me van mijn stoel en begon op me in te slaan'', vertelt Mazrouie. Een paar weken later werden hij en acht andere internetjournalisten geboeid in een politiebusje gestopt, waarna een bus traangas in de wagen werd leeggespoten.

Mazrouie zou tegen de belangen van de staat hebben gehandeld door mee te werken aan de website Rouydad. Nadat de meeste hervormingsgezinde kranten waren verboden, was Rouydad een van de laatste plekken waar nog dergelijke geluiden konden worden gehoord. ,,Verder gingen de meeste ondervragingen over de journalistenbond, waarvan mijn vader voorzitter is, en de mensen die voor bepaalde internetsites werken. Bij drie andere gelegenheden ben ik weer geslagen'', zegt Mazrouie, wiens vader een klachtenbrief heeft geschreven naar de hervormingsgezinde, machteloze president Khatami.

[vervolg IRAN: pagina 4]

IRAN

Diep teleurgesteld in Irans hervormers

[vervolg van pagina 1]

Na een klacht op 24 november van de Europese Unie over de arrestatie van de internetjournalisten, veranderde hun situatie aanzienlijk. ,,Ik en nog drie anderen werden op borgtocht van 50.000 euro vrijgelaten. De rest is naar de Evingevangenis gebracht waar normale bezoekuren gelden'', zegt Mazrouie. De meeste internetjournalisten zouden nu weer op vrije voeten zijn. Mazrouies collega Feresteh Ghazi, werkzaam voor een andere hervormingsgezinde website, is in het ziekenhuis opgenomen met fysieke en psychische klachten. Volgens haar man heeft ze 38 dagen in een isolatiecel gezeten en verkeert ze in een slechte gezondheid.

Vier van de internetjournalisten kwamen alleen vrij nadat ze uitgebreide bekentenissen hadden geschreven die later in kranten werden afgedrukt. Weblogger en activist Omid Memariam (33) schreef in zijn bekentenis dat hij was gehersenspoeld door `extremisten'. ,,Ze wilden dat ik het imago van de islamitische republiek Iran vernietigde door om te gaan met antirevolutionairen'', schreef hij nadat hij op 1 december was vrijgelaten. Medegevangene Sharram Rafizadeh schreef dat hij leugens had verspreid: ,,Ik werd aangemoedigd door degenen die al jaren proberen de islamitische republiek te verwonden.'' Schrijver Roozbeh Mir-Ebrahimi bekende een van de ergste daden in Iran. ,,Ik heb de Opperste Leider de afgelopen jaren beledigd.''

Ex-weblogger Memariam leeft sinds zijn vrijlating als een opgejaagd dier. Zijn website is `under construction', hij kan 's nachts niet slapen en is onder behandeling van een psycholoog. Hij wil niet praten over de gevangenis of over zijn bekentenis. ,,Maar ik neem aan dat je alles van Hanif Mazrouie hebt gehoord'', zegt hij tijdens een interview op de achterbank van een taxi. Hij spreekt Engels zodat de chauffeur hem niet begrijpt.

Memariam is diep teleurgesteld in de hervormers. ,,De hervormers waar ik altijd in heb geloofd en voor gevochten, hebben ons helemaal in de kou laten staan'', fluistert hij. ,,In de 56 dagen dat ik gevangen heb gezeten is er niemand van de belangrijke politici naar mijn ouders gegaan om ze te steunen. Wij, de jongeren, moeten onze nek uitsteken. Maar als we voor de hervormers niet meer nuttig zijn, behandelen ze ons als oud vuil. Wij moeten de prijs betalen terwijl zij in vrijheid leven.''

Volgens de weblogger is schrik aanjagen de belangrijkste tactiek van de conservatieve rechtsprekende macht. ,,Ze willen dat iedereen met een andere mening het land verlaat'', zegt hij. De afgelopen drie jaar zijn verscheidene Iraanse critici naar het westen gevlucht, waar ze na een tijdje zijn vergeten. ,,Daar zijn ze dagelijks bezig om te knokken voor een nieuw bestaan, voor kritiek leveren op het regime van de geestelijken is geen tijd als je een gezin moet steunen in een vluchtelingencentrum. Maar ik wil nu ook weg.''

De Iraanse regering, het laatste bolwerk van de hervormers, uitte vorige week haar bezorgdheid over de bekentenissen. Er is een grote strijd tussen de regering en de andere machtscentra in Iran die verder allemaal in conservatieve handen zijn. ,,Het roept vragen op als mensen uitspraken doen die tegen hun overtuiging ingaan'', liet een woordvoerder weten, en als de bekentenissen onder dwang zijn verkregen is dat ,,onacceptabel''.

Maar afgelopen woensdag reageerde Memariam en de andere internetjournalisten die een bekentenis hebben geschreven officieel op de klacht van de vader van Hanif Mazrouie. ,,We zijn niet gemarteld. Waarom praat Mazrouie in onze naam? Wij zijn opgepakt omdat we een fout hebben begaan'', zo meldde de conservatieve website `Baztab' bij monde van de ex-gevangenen. ,,Ik wil niet meer op internet schrijven'', zegt Memariam op de site. ,,Ik ben fout geweest.''