Heimwee naar de rumba

De apotheose van Dame la mano, vanavond te zien op Nederland 3, is meteen het meest zinderende en swingende deel van de documentaire van Heddy Honigmann. Alle personages – de heupwiegende kokkin, de sensuele dansleraar, de ouder wordende danseres en de vader en zoon die bijna zonder woorden communiceren – komen samen in het eettentje La Esquina Habanera in New York, dat iedere zondag verandert in een danslokaal voor Cubaanse vluchtelingen.

Daar dansen ze hun heimwee naar Cuba en de stress van het keiharde Amerikaanse leven weg en tonen ze wat ze de anderhalf uur daarvoor in woorden hebben proberen uit te leggen: rumba zit in het Afro-Cubaanse bloed.

Maar de aanloop naar deze scène duurt lang, erg lang. De personages worden uitgebreid getoond in hun werkomgeving. Bij de dansleraar is dat functioneel (en even grappig wanneer hij zijn leerlingen vertelt dat ze door hun knieën moeten zakken omdat ze anders lijken op stijve Europeanen), maar hij krijgt eindeloos de tijd om zijn kunsten te tonen.

Bovendien wordt slechts terloops de geschiedenis van de bannelingen aangestipt, terwijl de heimwee naar Cuba en achtergebleven familieleden duidelijk een rol speelt bij de zucht naar dansen. Zonder de alegria (vreugde) in het lichaam zouden ze het niet redden, zegt een van hen.

In tegenstelling tot Honigmanns eerdere O Amor Natural, waarin bejaarde Brazilianen erotische gedichten voorlazen, is het daardoor moeilijk om een band te krijgen met de personages – ook omdat ze pas bij de aftiteling worden voorgesteld met hun naam. En het ontroerende element van O Amor Natural, ingegeven door Honigmanns band met de Latijns-Amerikaanse cultuur, ontbreekt hier bijna geheel.

Het is bovendien jammer dat juist die laatste veelzeggende scène is gemanipuleerd, zo vertelde Honigmann vorig jaar in het Cultureel Supplement van deze krant. ,,In de film is het gemonteerd als één avond, in werkelijkheid hebben we de scène op vier zondagen opgenomen. Elke zaterdagavond belden we onze hoofdpersonen om ze eraan te herinneren dat ze de volgende dag naar La Esquina moesten komen. En dat ze dezelfde kleren zouden aantrekken als de vorige week. Dat vind ik volstrekt normaal. Ze komen anders ook dansen.''

Dame la Mano, VPRO, Ned.3, 19.58-22.00u.