`Oef, oef, oef, we stonden aan de afgrond'

In plaats van ruzie over de Turkse erkenning van Cyprus hadden de meeste Turken verwacht dat de Europese Unie voor Turkije de rode loper zou uitleggen.

Nee, de dag begon niet zo goed, zegt eigenaar Nedim van de krantenzaak Nedim Press op Taksim. De klanten die kwamen, kregen onmiddellijk de krantenkoppen in het gezicht gesmeten en die logen er niet om. `Problemen', `crisis' – het klonk alsof Turkije in plaats van dichterbij juist verder van `Europa' af was komen te staan op de top in Brussel. ,,De mensen dachten dat Turkije al een Europees land was, maar dat bleek ineens toch niet zo te zijn.''

De crisis over Cyprus was een lelijke tegenvaller voor de Turken. Voordat de top begon hadden veel Turken problemen van Frankrijk verwacht, maar nadat president Chirac een gematigd positief verhaal over Turkije had gehouden in een interview (wel onderhandelingen beginnen, maar geen garanties) sloeg de stemming ineens om. Mehmet Ali Birand, de zogeheten anchorman van de nieuwszender CNN Türk, begon zo ongeveer te dansen in beeld van pure vreugde en de kop `Merci Monsieur' (Turks fonetisch opgeschreven, maar toch) was in een aantal Turkse kranten te vinden.

En toen kwam Cyprus. Wat de Turken mede zo hard raakte bij de crisis, is dat veel Turken uiteindelijk niet echt door hebben dat veel Europeanen Turkije als een arme sloeber beschouwen die met een lege portemonnee aan de deur staat te rammelen. In plaats van gedoe om Cyprus hoopten ze diep in hun hart dat Europa in Brussel de rode loper zou uitleggen.

Volgens krantenverkoper Nedim bijvoorbeeld heeft Europa net zo hard Turkije nodig als andersom. ,,Turkije is de brug tussen Europa en het Midden-Oosten'', zegt hij. ,,Turkije is het rijkste en meest ontwikkelde land van de regio. Ook Europa heeft baat bij zo'n brug.''

Ook bij het zogeheten volksparlement, dat op een nieuwszender was te zien, ontbrak het de gemiddelde Turk niet aan zelfvertrouwen. ,,Wat erkennen?'', schreeuwde een vrouw in de telefoon toen het over Cyprus ging. ,,Wij zijn Turken. De wereld moet ons erkennen.''

Maar Europa leek aanvankelijk steeds minder van plan om de Turken van dienst te zijn. De stemming werd in Brussel zelfs zo dreigend, dat premier Erdogan liet uitlekken dat hij van plan was om drie uur een persconferentie te geven en vervolgens terug te reizen naar Turkije, als er geen oplossing werd gevonden voor de crisis rond Cyprus. Dat gebeurde nog net op tijd. ,,Oef, oef, oef'', zei anchorman Mehmet Ali Birand op CNN Türk toen het nieuws brak, terwijl hij met zijn hand virtueel zweet van zijn voorhoofd wiste. ,,Wij stonden in een afgrond en konden nog net op tijd terug.''

Voor Nedim is zaterdag waarschijnlijk een goede dag, want – ook al deed Turkije concessies – de Turkse pers zal vandaag waarschijnlijk met grote koppen brengen dat er eindelijk een datum is vastgesteld voor onderhandelingen.

Toch is Nedim zelf waarschijnlijk realistischer dan de Turkse kranten die hij zaterdag gaat verkopen. Eigenlijk maakt het voor hem welbeschouwd persoonlijk niet zo heel erg veel uit of Turkije bij de Unie komt of niet. ,,Ik heb een zaak, ik heb wel een goed leven'', zegt hij. ,,Maar voor veel Turken is het natuurlijk wel belangrijk.''

Belangrijker nog: net als premier Erdogan weet hij dat op de weg die Turkije nu is ingeslagen, het land nog vele obstakels en hindernissen zal tegenkomen. Is hij bijvoorbeeld bezorgd over de regeling van het zogeheten open einde, waardoor Turkije ook tijdens de onderhandelingen nog niet zeker weet of het uiteindelijk lid zal worden van de Unie?

,,De weg naar Europa ligt al veertig jaar open'', zegt hij berustend. ,,Misschien dat hij ook na vandaag nog eerst veertig jaar open blijft liggen.''