Klankexplosies in `Unisono' De Raaf

Het Concertgebouworkest speelde donderdag en vrijdag Unisono, een nieuw werk dat Robin de Raaff componeerde in opdracht van het orkest. De Raaff speelt hierin met globale contrasten: één instrument versus het hele orkest, een hoge orkestligging tegenover een lage, beweging versus stilstand en een dichte tegenover een open klank.

Het werk begint uit het niets met een aanzwellende klarinettoon, die zich in het orkest verspreidt, in een proces dat sterk aan György Ligeti doet denken. Robin de Raaff blijkt in deze compositie echter geen strenge systematicus en laat dit proces snel weer los

– de ontwikkeling vindt verder op associatieve wijze plaats, steeds anders gestructureerd. Uit kleine klankexplosies ontstaan steeds weer nieuwe momenten waarin hoofdzakelijk eenstemmig materiaal klinkt, zoals de titel al suggereert.

De spanning neemt richting het einde van het werk gestaag toe, waardoor het blijft boeien. De Raaff beheerst het orkestrale kleurenpalet uitstekend, al heeft hij een sterke voorkeur voor solistische en kamermuzikale selecties. Hij gaf gisteren dan ook te kennen dat hij zich nu even op kamermuziek wil gaan concentreren. Dat is een uitstekend idee, maar dit orkestwerk smaakt absoluut naar meer.

Tot voor kort was Riccardo Chailly in Nederland de belangrijkste pleitbezorger van het werk van Luciano Berio. Ed Spanjaard liet in Solo voor trombone en orkest horen dat Berio's oeuvre ook bij hem in goede handen is, met een schitterend transparante, soms bijna broze orkestklank.

Jörgen van Rijen, die in dit werk optrad als solist, ontving afgelopen donderdag de Nederlandse Muziekprijs. Met zijn voortreffelijke uitvoering van Berio's halsbrekende compositie bewees hij deze zonder twijfel verdiend te hebben.

Hierna klonk het verfijnde Mi-parti van Lutoslawski, ooit ook een opdracht van het Concertgebouworkest. Dat Lutoslawski bij het componeren van dit werk, in 1976, de verfijnde Debussy-klank van het Concertgebouworkest in gedachten had, liet zich goed horen. Het uitstekend geprogrammeerde concert eindigde met een onstuimige en ongepolijste La Mer van Debussy.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Ed Spanjaard, met Jörgen van Rijen, trombone. Werken van De Raaff, Berio, Lutoslawski en Debussy. Gehoord: 17/12 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 2/1 14.15 AVRO.