Eredivisievoetbal lijkt uitgekeken op de NOS

De voetbalclubs beslissen woensdag wie de televisierechten voor de komende drie seizoenen krijgen. Favoriet voor de samenvattingen op zondagavond is John de Mol. De NOS vreest het ergste.

Aan de presentatie van de NOS kan het in elk geval niet gelegen hebben als de publieke omroep de voetbalrechten misloopt. Voor de toelichting op haar bod had de equipe van Studio Sport `een speciale uitzending' gemaakt op dvd. Een geslaagd initiatief, bevestigen betrokkenen bij de veiling. Maar of een gelikte presentatie voldoende is als de tegenpartij miljoenen meer biedt?

,,De indruk lijkt te bestaan dat er alleen maar naar geld wordt gekeken, maar dat is absolute onzin'', zegt een vertegenwoordiger van de voetbalwereld. ,,Ook criteria als zendtijd, kwaliteit en het bereik spelen een rol.'' Betrokkenen bij de veiling (of beter beauty contest) willen alleen op basis van anonimiteit spreken: alle bieders hebben vooraf een geheimhoudingsverklaring moeten tekenen.

Woensdag spreken de clubs in de eredivisie zich uit over de vraag wie op zondagavond de samenvattingen mag uitzenden. En wie de live-wedstrijden en radiorechten de komende drie jaar in handen krijgen. De besluiten worden voorgekookt door een `mediacommissie' die met een voordracht zal komen. Speculaties dat die commissie al voor De Mol zou hebben besloten worden van verschillende kanten als absurd afgedaan. ,,Pas woensdag zijn de laatste reacties op vragen van Eredivisie CV binnengekomen. Die pakken papier moeten eerst nog bestudeerd worden'', aldus een insider.

Dat de hoogte van het bod slechts een van de factoren is, wordt niet door alle partijen geloofd. Eén van de bieders heeft zelfs de indruk dat veel clubbestuurders momenteel met dollartekens in hun ogen lopen. ,,Maar hoeveel er in totaal ook wordt geboden: wij blijven achterlopen met de rest van Europa. Sommige clubs lijken dat te vergeten.''

Afgelopen week werd nog bekend dat alleen al in de Franse competitie voor 600 miljoen euro per jaar aan tv-rechten worden betaald. Na de veiling kunnen de clubs in Nederland op tussen de 70 en 80 miljoen euro rekenen. John de Mol zou voor de rechten op de samenvattingen bijna 38 miljoen euro per jaar over hebben. De NOS biedt naar verluidt ruim 33 miljoen. ,,Dat gat is natuurlijk behoorlijk groot, maar per club scheelt het weinig. Een laaggeklasseerde eredivisionist kan er misschien net een terreinknecht van onderhouden'', stelt een waarnemer. ,,Dat is dan wel de eerste terreinknecht die miljonair wordt'', luidt de reactie uit de voetbalwereld.

De televisiegelden worden verdeeld via een geheime sleutel, afhankelijk van de klassering van de clubs. Niet alleen omdat de NOS minder geld biedt – kán bieden zeggen zij zelf – dan De Mol is de publieke omroep de onderliggende partij. In Hilversum leeft de idee dat de voetbalwereld na veertig jaar toe is aan een nieuwe partner. De naar verluidt ,,hautaine houding'' van de voetbalwereld wordt daarbij als illustratief gezien. ,,Neem bijvoorbeeld de boete van 2.000 euro die een omroep krijgt wanneer een interview niet op de goede plaats wordt afgenomen'', zegt een betrokkene. ,,Eigenlijk is die hele biedingsprocedure zo rot als wat, maar als je eenmaal meedoet moet je achteraf niet gaan klagen.''

Een ander wijst op de antwoorden die de ECV geeft op vragen van de bieders. Zo vraagt een van de gegadigden voor de radiorechten of 1 miljoen euro aan weg te geven reclamezendtijd (aan ECV) niet wat veel geld is: een spotje kost gemiddeld 200 euro. Het schriftelijke antwoord: ,,Nee. Zendtijd mag ook worden verspreid over de collegazenders van de omroep.'' Daar staat tegenover dat de ECV altijd heeft gezegd dat de soep in de praktijk niet zo heet wordt gegeten: de regels zijn vooral een basis voor verdere onderhandelingen.

De strakke spelregels verleidden de NOS er wel toe om haar bod vergezeld te laten gaan van een fiks aantal voorwaarden en aannames. Zo wil de omroep de productie in eigen hand houden en op zondag tussen zeven en negen uur ook ruimte inbouwen voor andere sporten. De ECV bepaalt nu dat voetbal, anders dan nu bij Studio Sport, twee uur lang centraal zou moeten staan. Wat betreft de verplichtingen op het gebied van reclame heeft Hilversum een streep getrokken: het mag allemaal niet commerciëler worden dan wat de kijker nu al tijdens uitzendingen van de Champions League meemaakt.

Ook aan de journalistieke vrijheden mag niet worden getornd. Dat zal ook niet gebeuren, heeft directeur Chris Woerts van ECV bij eerdere gelegenheden benadrukt. Bij menig voetbalbestuurder is de onvrede over kritische journalisten echter groot. ,,Waar we vanaf moeten, zijn die negatieve analyses. Ik vind dat voetbal met een positieve invalshoek moet worden gebracht'', zei PSV-voorzitter Rob Westerhof deze week nog in een interview met deze krant. De meeste voetbalbestuurders zullen het met hem eens zijn: en zij beslissen woensdag.

Minstens zo interessant zijn de biedingen rond de rechten voor het uitzenden van live-wedstrijden. Aanvankelijk leek Canal+ de enige bieder, mede omdat het telecombedrijf Versatel eerst glashard ontkende enige interesse te hebben. Naar verluidt bood UPC, de nieuwe eigenaar van abonneezender Canal+, zelfs minder dan de 15,9 miljoen euro die de afgelopen jaren werd betaald. Toen bleek dat Versatel, waarin John de Mol een belang van 42 procent heeft verworven, maar liefst 30 miljoen euro bood, verhoogde UPC zijn bod naar 40 miljoen. Omdat het bedrijf niet voor een tweede bieding was uitgenodigd – en de brief woensdag slechts pro forma wordt behandeld – lijken de kansen op een licentie te zijn verkeken.

Wanneer Eredivisie CV volhardt in deze houding is de kans groot dat de biedingsprocedure een juridisch staartje gaat krijgen. Het Amerikaanse UPC – eigenaar onder andere van het Amsterdamse kabelnet – staat niet bekend als een onderneming die wegloopt bij tegenslagen. Ook de mededingingsautoriteit NMa kan na woensdag nog een rol spelen. De instelling heeft de biedingsprocedure weliswaar vooraf goedgekeurd, maar al te veel succes zou John de Mol nog kunnen opbreken. Wanneer hij én de samenvattingen én indirect via zijn belang in Versatel de live-rechten zou verwerven, begint De Mols heerschappij grote vormen aan te nemen. Eerst even op woensdag wachten.