`Corporaties helpen juist mensen'

Woningcorporaties doen ook hele andere dingen dan huizen bouwen. Terwijl dat laatste juist zo nodig is. Studentenhuizen bouwen in België, mag dat?

Aan de slag moeten ze. Huizen bouwen. En juist daar schort het de afgelopen jaren aan bij de ruim vijfhonderd woningcorporaties, die samen zo'n 2,4 miljoen huurhuizen bezitten. Toch zijn dat er niet genoeg. De wachttijd op een nieuwe woning is opgelopen tot ruim drie jaar en voor elk vrijkomend huurhuis melden zich bijna honderd gegadigden. Vraag genoeg dus, maar onvoldoende nieuwe huizen.

Maar de tegenvallende nieuwbouw is niet het enige waar minister Dekker (VVD, Volkshuisvesting) ontevreden over is. De inspectiedienst van het ministerie onderzoekt ook bij 87 corporaties of zij zich wel houden aan de regels die gelden voor sociale verhuurders, zo bleek deze week. Vorig jaar waren dat er nog 48. Corporaties zouden ontoelaatbare leningen verstrekken aan eigen werknemers en andere bedrijven, andere bouwen volgens het ministerie dure huizen, terwijl dat niet altijd mag.

De overheidsregels hangen samen met de afkomst van de corporaties. Zij zijn tien jaar geleden op grotere afstand van de overheid gezet, maar bezitten wel voor tientallen miljarden huurwoningen, in het verleden deels met overheidssubsidie gebouwd.

Die subsidies van de overheid en de leningen van de corporaties aan het rijk werden tegen elkaar weggestreept. Daar kwam de verplichting zelf de broek op te houden voor in de plaats, plus een pak regels, vastgelegd in het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH).

Een van die regels is dat de corporaties vanwege hun maatschappelijk doel – het aanbieden van goedkope huurwoningen – geen vennootschapsbelasting hoeven te betalen over de eventuele opbrengsten van hun kernbedrijf, de woningverhuur. Voor nevenactiviteiten buiten de sociale huisvesting moeten zij formeel toestemming vragen aan het ministerie, terwijl de inspectiedienst zelf ook onderzoek doet en jaarverslagen van corporaties napluist.

Wat mag wel en wat mag niet?

Een gevangenis bouwen? Twee jaar geleden vroeg een corporatie of dat binnen de regels gedaan kon worden. Het antwoord: nee.

Studentenhuisvesting over de grens in België exploiteren, zoals een woningcorporatie in Maastricht wilde? Mocht ook niet.

Geld investeren in telecom omdat daarmee hogere rendementen behaald kunnen worden dan met het verhuren van woningen? De plannen uit de hoogtijdagen van de internethausse kwamen nooit verder dan de tekentafel.

Leningen verstrekken aan eigen personeel? Mag zeker niet.

Leningen verstrekken aan voormalige huurders die met het geld de woning van de corporatie hebben gekocht? Nee, zegt VROM.

Maar inmiddels liggen er nieuwe plannen, zoals de aanleg van lokale breedbandnetwerken voor razendsnelle digitale communicatie. Het kabinet zit er een beetje mee. Moeten gemeenten en woningcorporaties dat wel doen? Vorige maand nog maande het kabinet tot voorzichtigheid.

De interpretatie van de regels is voor de corporatiewereld een bron van ergernis. Neem Venlo, zegt voorzitter Willem van Leeuwen van de brancheorganisatie van de corporaties, Aedes. In Venlo werd het stadsbestuur horendol van de Duitse drugstoeristen, de leefbaarheid van het centrum liep gevaar en in onderling overleg werd een coffeeshop aan de grens geopend. In een pand van de woningcorporatie. ,,Het ministerie van justitie is niet blij. Maar VROM heeft het niet tegengehouden.''

Natuurlijk, zo betogen de corporaties, moeten de regels gerespecteerd worden en is het goed dat VROM toezicht houdt. Sterker nog: Aedes zou graag zien dat VROM druk zet op de corporaties en gemeenten sámen om de woningbouw te stimuleren. Maar het beeld dat de corporaties alles doen behalve bouwen en hun geld verdienen met dure villawijken en schimmige financiële transacties, is volgens Van Leeuwen pertinent onjuist. ,,Want wat wil de overheid? Corporaties lossen juist problemen op van mensen in knelsituaties. Ik ben blij dat de corporaties zo goed luisteren naar de geluiden uit de lokale samenleving.''

De corporaties weten hun goede bedoelingen in ieder geval met cijfers te onderbouwen. In 1995 investeerden ze nog 59 miljoen euro in verbetering van de veiligheid en het aanzien van de wijken. Vorig jaar was dat opgelopen tot 134 miljoen euro, stelt Aedes.

Van Leeuwen laakt de regelvloed. ,,Als regels van gisteren bijvoorbeeld de woningbouw belemmeren, dan is dat jammer voor de regels'', zegt Van Leeuwen. En waarom zouden corporaties die duizenden keren per jaar woningen verkopen daarbij ook niet als makelaar mogen optreden, iets wat nu ook niet mag?

Van Leeuwen: ,,Een voordeel daarvan is dat je met een eigen makelaarskantoor midden in de markt zit. Je legt veel eerder de hand op de beste panden. Voor je huurders.''