Als alle kinderen overblijven

Steeds meer basisscholen werken met een continurooster. De middagpauze is dan kort en alle kinderen blijven over. Ideaal voor veel werkende moeders, maar de leerkracht is zijn vrije uur tussen de middag kwijt.

ALLEEN IN Nederland staan ouders vier keer per dag bij het schoolhek. En dat zijn geen kleine clubjes huisvrouwen. Twee derde van de 1,6 miljoen kinderen in het basisonderwijs eet tussen de middag thuis. Heel wat heen en weer racende moeders – en soms vaders – dus. ``Wij zijn het enige land in Europa dat niet zorgt voor een ononderbroken schooldag'', zegt directeur Ria Meijvogel van het Instituut voor Ontwikkeling van Schoolkinderopvang (IOS). ``In de landen om ons heen is er tussen de middag een professionele voorziening, vaak speciale schoolkantines waar kinderen een warme maaltijd krijgen. De opvang is goed georganiseerd en aan strikte regels gebonden.''

In andere Europese landen blijven alle kinderen tussen de middag op school. In Nederland is overblijven facultatief. Dat is ook meteen de makke van het overblijven, vindt Jacqueline Dobbelsteen, moeder van de zesjarige Eric. ``Dan wordt om twaalf uur het ene kind wel en het andere kind niet opgehaald door mamma. Dat vind ik zo sneu voor de achterblijvers.'' Met haar werkweek van twintig uur zou Eric drie dagen per week moeten `achterblijven'. Maar op basisschool De Regenboog in Geldrop, waarop Eric zit, is daarvan geen sprake. De Regenboog heeft sinds kort een continurooster. In een continurooster behoort de middagpauze van de leerlingen tot de schooltijd, dus zijn alle leerlingen verplicht aanwezig. De leerkrachten begeleiden de middagpauze, soms samen met onderwijsassistenten of ouders. De pauze is in een continurooster zo'n half uur korter en de kinderen zijn daarom ook een half uur eerder uit. ``Eric weet niet beter dan dat alle kinderen op school overblijven'', zegt Dobbelsteen.

Steeds meer basisscholen hebben een continurooster. Op dit moment werkt al 18 procent van de basisscholen op die manier. ``We weten uit ervaring dat steeds meer ouders de school hierop uitkiezen'', zegt beleidsmedewerker Maaike Lok van oudervereniging Ouders & Co. ``Het is voor werkende moeders natuurlijk ideaal. Zo kunnen ze overdag tenminste uren maken. Hun kinderen zijn 's middags wel eerder klaar, maar voor parttimers is dat meestal geen probleem.''

tekort

Lok verwacht een flinke toename van scholen met continuroosters als schoolbesturen – en niet langer ouders – verantwoordelijk worden voor de overblijf. Het wetsvoorstel daartoe ligt momenteel bij de Tweede Kamer. Overblijven is op veel scholen een zorgenkindje, vooral vanwege het tekort aan overblijfmoeders en -vaders. ``Ik kan me voorstellen dat een continurooster scholen beter uitkomt'', zegt ook Liesbeth Verheggen, bestuurder van de algemene Onderwijsbond (AOb). ``Een continurooster geeft scholen meer invloed op de wijze waarop de middagpauze wordt uitgevoerd. Je kunt als personeel onderling regelen dat je elkaars kinderen opvangt. Dan heb je in elk geval een professionele opvang en kom je als leerkracht aan een pauze toe. Bij goedwillende vrijwilligers moet je dat nog maar afwachten.''

Dichtbij de kerstboom waarin beertjes met rode mutsjes hangen, eet Melissa Dhom (10) een witte boterham met kaas. Het is net twaalf uur geweest. Melissa zit in groep 6 van basisschool De Elskamp in Ede. Vier jaar geleden voerde De Elskamp een continurooster in. En niet alléén om van het overblijfprobleem af te zijn, verzekert directeur Jack van der Beek. ``We wilden meer continuïteit aanbrengen in het onderwijs. Met een continurooster is de schooldag één doorlopende lijn. We ervaren dat dat rustiger is voor de kinderen.'' Corry Kerkkamp, leerkracht van groep 4, beaamt dat: ``Wij beginnen 's ochtends altijd in een kring en dan vertelt iedereen wat er thuis is gebeurd. Dat oma komt logeren of ergens een baby is geboren. Als kinderen tussen de middag naar huis gaan, ontkom je 's middags niet aan nóg zo'n gespreksronde, want dan hebben ze weer nieuwe verhalen die ze graag kwijt willen. Als leerkracht moet je dan opnieuw rust zien te brengen in de groep. Nu alle kinderen overblijven, kunnen we 's middags veel sneller beginnen met de les.''

Melissa van groep 6 is vooral te spreken over de grote groep kinderen die nu overblijft. Speelkameraadjes genoeg. ``Je kunt lekker samen gaan voetballen of tennissen op het plein'', zegt ze. Haar buurvrouw Btissame Kouboy (10) knikt heftig. ``Thuis kon je nooit spelen. Dan at je je boterham en moest je – zoef – alweer naar school.''

Ouders reageren positief op het continurooster, zegt Van der Beek. Sceptisch waren aanvankelijk alleen ouders die hun kind rond het middaguur liever thuis hadden. ``Ik heb geen enkele klacht gekregen van ouders die de naschoolse opvang met een half uur hebben moeten verlengen.''

juichen

De Regenboog in Geldrop heeft voor de invoering van het nieuwe rooster de ouders gepolst met een vragenlijst. Ook hier was weinig weerstand. Een kleine 85 procent juichte de vernieuwing toe. ``Er was maar één ouder faliekant tegen. Die vond het belangrijk om de kinderen tussen de middag thuis te hebben'', zegt directeur Henk Nijhofs van De Regenboog. De eerste weken heeft die ouder met goedvinden van de school haar kinderen tussen de middag nog opgehaald, maar daar is snel de klad in gekomen. ``De kinderen wilden zèlf liever op school blijven.''

Maar de leerkracht is in het continurooster tussen de middag z'n vrije uur wel kwijt. ``Veel leerkrachten deden tussen de middag correctiewerk of bereidden lessen voor. Dat kan nu niet meer'', zegt Van der Beek. Ze hebben na het gezamenlijke brood eten in de klas nog precies een half uur om op adem te komen. Als ze daarna tenminste niet hoeven surveilleren op het schoolplein. De Elskamp en De Regenboog gebruiken daarvoor een wisselrooster. Alle leraren komen één keer per week aan de beurt. ``Dan ben je dus toujours bezig'', zegt Nijhofs van De Regenboog

En dat mag niet. Na vijf en een half uur werken heeft elke leerkracht recht op een pauze van een half uur, staat in de Arbo-wet. ``Zonder dat die leraar aangesproken wordt door kinderen of door ouders. Hij of zij heeft dan gewoon recht op een half uur rust'', zegt AOb-bestuurder Verheggen.

extra belasting

Maar de onderwijsinspectie heeft niet geprotesteerd bij een bezoek aan De Elskamp anderhalf jaar geleden. Van der Beek: ``Ze hebben gezegd: als jullie daar samen mee akkoord gaan, dan is het oké.'' Toch blijft de extra belasting voor leraren een zwak punt van het continurooster, geeft Van der Beek toe. ``Maar als we de voor- en de nadelen naast elkaar zetten, vinden we niet dat dit opweegt tegen de voordelen.'' Bij de vakbond zijn tot nu toe geen klachten binnengekomen over het continurooster, zegt Verheggen.

Freddy Naafs van oudervereniging VOO (Vereniging voor Openbaar Onderwijs) vindt dat het continurooster soms wordt overschat. ``Veel mensen zien in het continurooster dé oplossing voor de problemen met het overblijven. Maar ook met een continurooster heb je nog vrijwilligers nodig. Dat probleem los je dus niet op.''

Ouders en leerkrachten kunnen een continurooster via de medezeggenschapsraad tegenhouden. Maaike Lok van Ouders & Co gelooft niet dat veel ouders dat gaan doen, maar Naafs van de VOO moet het nog zien. ``Mensen hebben hun werk op de huidige schooltijden afgestemd. Als jouw kinderen eerder uit zijn, heb je na school een half uur extra opvang nodig en dat zijn weer extra kosten. Het continurooster heeft voor een aantal mensen een behoorlijke impact.''

Zo ook voor een verontruste ouder in Geldrop. Die schreef directeur Nijhofs van De Regenboog: ``Mijn zoon laat de hond altijd uit tussen de middag. Hoe moet dat nou straks?''