Het nieuws van 18 december 2004

Wisselgeld

Leo Prick verdedigt de laksheid van minister Maria van der Hoeven met als argumenten de puinhoop die zij aantrof en het gezichtsverlies van vooral politici die voor deze puinhoop verantwoordelijk zijn (W&O, 11 dec). Leraar Van Haperen wijst erop dat deze minister de oplossing zoekt in dereguleren en het leggen van de verantwoordelijkheid bij de scholen (NRC Handelsblad, 4 dec). Maar bij de grote scholen – die sterk de overhand hebben – zijn juist de mensen aan de macht die van de rampzalige onderwijsontwikkelingen geprofiteerd hebben. Dereguleren is daarom slechts onder twee voorwaarden een uitstekend idee: Het niveau moet bewaakt worden door een zwaar wegend landelijk examen en er moet concurrentie komen. Niet tussen de grote scholen met hun megalomane managers maar tussen de grote scholen en kleine scholen en natuurlijk de kleine scholen onderling. De minister moet daarom het starten van een gesubsidieerde kleine school vergemakkelijken. Voor het vwo kan dat direct zonder enig risico. Daarvoor bestaan al twee voor vwo-leerlingen en hun ouders zeer aantrekkelijke opties: Eén optie is een landelijk dekkend maaswerk van kleine samenwerkende Gymnasia te laten ontstaan. Met elkaar en in contact met de universiteiten hebben deze scholen voldoende knowhow om voor slimme gemotiveerde kinderen een goed programma op te bouwen. Veel mazen bestaan reeds en de samenwerking is er ook al. Een andere optie is de opleiding voor het fameuze International Baccalaureat te subsidiëren. De kosten kunnen best meevallen want als je daar aparte scholen voor opricht heb je weinig overhead, hoef je geen lachwekkend beleidsplan te maken en zul je maar weinig hoeven te vergaderen. Alles is al zeer goed geregeld in Genève. Schoolgeld is acceptabel.

Vergelijken islamofobie met antisemitisme onhoudbaar

De stelling van rabbijn Soetendorp `Islamofobie is vergelijkbaar met antisemitisme' (Opinie & Debat, 11 december) lijkt me onhoudbaar. Van een overeenkomst kan namelijk alleen worden gesproken als de achterliggende oorzaken vergelijkbaar zijn, hetgeen niet het geval is. Er bestond in de jaren '30 van de twintigste eeuw bijvoorbeeld geen joods terrorisme, er waren geen fanatieke joden die het parlement middels doodsbedreigingen ontwrichtten, er waren geen rabbijnen die in de synagoge haat zaaiden tegen het Westen, of adviseerden homo's van het dak te gooien, enz. Voor het antisemitisme bestond, om kort te gaan, geen enkele rechtvaardiging en was dan ook, voorzover in Nederland aanwezig, volledig door de nazi's geïmporteerd. De vergelijking is dus niet alleen onterecht, maar ook ongepast. Het probleem voor Soetendorp, en voor velen met hem (zoals Dijkstal), is het feit dat de islam een religie is, en geen `gewone' totalitaire stroming, zoals bijvoorbeeld het fascisme of het nationaal-socialisme. Hoe veel gemakkelijker zou het dan zijn, zeker voor de `linkse kerk', om facetten van deze stroming subiet te veroordelen, terwijl dat nu onmogelijk lijkt door het etiket `religie' dat erop is geplakt.

Misschien is het verbodsartikel in de Grondwet over discriminatie op grond van ras of geloofsovertuiging hier ook debet aan. Ondoordacht is dit artikel, omdat ras en geloofsovertuiging er in één adem genoemd worden, waardoor negatieve kritiek op een andere religie dikwijls, en ten onrechte, als racisme wordt afgedaan. Onvolledig is het, omdat het verbod onvoorwaardelijk moet zijn voor wat betreft ras, maar voorwaardelijk voor wat betreft geloofsovertuiging, omdat er nu stilzwijgend achter kan worden gedacht: `ongeacht hoe misdadig die overtuiging ook is'.

Laconieke houding over China is dooddoener

Het hoofdredactionaal commentaar op de economische tijgersprong van China (`Wie is bang voor China?', 8 december) gaat gebukt onder eenzijdigheid. Weliswaar toont u zich om goede redenen gematigd optimistisch over de vooruitzichten van milieubescherming en arbeidsomstandigheden in China, maar voor ,,het overige'' heeft u geen beter advies dan ,,niet bang zijn''. Dat is niet terecht, want ,,het overige'', dat is nogal wat. Zo is de kans aanwezig dat de Europese Unie op niet al te lange termijn uit economische overwegingen een einde maakt aan het wapenembargo tegen China. Dat zou een belangrijke eerste stap kunnen zijn op weg naar wapenleveranties aan een land dat nog maar vijftien jaar geleden het leger inzette tegen zijn eigen bevolking. Ik gun China van harte de ,,fatsoenlijke levensstandaard'', waarvan u hoopt dat zij het gevolg is van de handel met Europa, maar tegelijkertijd ben ik bijzonder nieuwsgierig naar de mening hierover van de 23 miljoen inwoners van Taiwan. Zouden zij mogelijke, door Europa aan China geleverde raketten ook beschouwen als bijdrage aan een ,,fatsoenlijke levensstandaard''?

Onvermeld bleef ook de aanhoudende schending van de mensenrechten en het gebrek aan democratie in China. Natuurlijk heb ook ik goede hoop dat op dit terrein vooruitgang zal optreden dankzij de economische groei, maar voorlopig is het nog niet zover.

Aangezien deze kwesties onlosmakelijk zijn verbonden met de opkomst van China als economische grootmacht, verdienen zij een plek in uw commentaar. Ze afdoen met de dooddoener ,,niet bang zijn'', maakt een laconieke indruk.

Gebraden gankiend en kiciva

De actrice Emma Thompson en de koks Anthony Worrall Thompson en Rick Stein halen hun neus op voor de traditionele iets te snel opgefokte kerstkalkoen die naar karton smaakt. Zij kiezen voor een kerstbeest dat dit jaar trendy is: de gooducken. Een gooducken is een gans die is gevuld met een kip die is gevuld met een eend. In Nederland zou deze delicatessen als gankiend verkocht kunnen worden. Voorlopig is dit drie-in-een vleespakket alleen in Engeland te bestellen bij Claire Symington van Seldom Seen Farm in Billesdon, Leicestershire of bij Swaddles Green Farm, Chard in Somerset. De pittige prijs van de gooducken is 185 pond. Een kalkoen van hetzelfde gewicht kost bij de supermarkt 15 pond. Het samenstellen van een gooducken vergt veel tijd, namelijk 45 minuten. Alle drie de beesten worden met de hand uitgebeend en in elkaar gezet. De loze ruimtes worden gevuld met gekruid varkensvlees. Er kunnen wel 20 mensen van eten. Het totaal aantal calorieën bedraagt circa 10.000, maar als je dat door 20 deelt, valt het wel weer mee. Per persoon komt het neer op 500 calorieën en dat is net zoveel als bij elkaar opgeteld 1 bal gehakt, 1 gebakken ei en 1 plak cake. Er zijn nog andere drie-in-een combinaties mogelijk. Er is de gankifaz (gans-kip-fazant) en de kalgaend (kalkoen, gans, eend). Vandaag een recept o zo eenvoudig maar o zo lekker – voor een gevulde kip die uiteraard niet afkomstig is uit de bio-industrie. Snijd de schoongeborstelde citroen in vieren. Smeer de kip rondom in met olijfolie. Stop de citroenpartjes, de rozemarijn en de ontvelde tenen knoflook in de kip. Leg deze kiciva in een royale vuurvaste schaal. Leg de plakjes spek op de kip en druk ze even aan, zodat ze blijven plakken. Laat de kip in ongeveer een uur in een voorverwarmde oven van 190 graden gaar worden. Leg (bijvoorbeeld roseval) aardappels om de kip heen. Snijd grote exemplaren doormidden. Giet een scheut olijfolie in een kom. Wentel de aardappels door de olijfolie en leg om de kip in de schaal. Mocht het spek tijdens het braden wat al te bruin kleuren, dek dan de kip losjes toe met een stuk aluminiumfolie. Bestrooi de gare aardappels eventueel met grof zeezout.

Veelzijdig stukje vlees

,,It takes all kinds of critters to make farmer Vincent fritters'', wierf in 1980 de reclametekst bij Motel Hell, een ravenzwarte komedie in de geest van de EC-horrorstrips uit de jaren vijftig. In Kevin Connors film produceren een hillbilly-broer en -zus worstjes met ingrediënten van onbestemde oorsprong. Hoewel, onbestemd – waarom checken er in hun afgelegen Motel Hello (de laatste neonletter `o' is doorgebrand) wel gasten in, maar toch zo zelden uit? Waar Connors anekdotische regie-aanpak echter de morbide horrorplot neutraliseerde, daar had de Deense scenarist-regisseur Anders Thomas Jensen voor De grønne slagtere een iets andere insteek. Zo werd The green butchers – zoals Jensens aan Motel Hell herinnerende tragikomedie prijzenwinnend langs de fantastische-filmfestivals van Europa trok – meer dan een uitgesponnen zieke grap. Het verhaal, over de slagers Svend (Mads Mikkelsen) en Bjarne (Nikolaj Lie Kaas) die zich in een slapend Deens provinciestadje aan hun tirannieke chef ontworstelen en voor zichzelf beginnen, gaat over pechvogels die dankzij een hoogst eigenaardige samenloop van omstandigheden één kans krijgen om het geluk te grijpen. Dat die omstandigheden van doen hebben met een onfortuinlijk vergeten electricien in de koelcel en het Rotary Club-dinertje van de rotzakkige ex-baas, plaatst dit 100 procent Dogma-vrije origineeltje in de genrefilmhoek. En hoewel scenario's gedistilleerd uit een broodje-aapverhaal zelden een gevoel losmaken, is De grønne slagtere, hoe buitenissig en boosaardig ook, één en al compassie. Jensen gunt Svend en Bjarne volop de mazzel, en wanneer stukje bij beetje tipjes van hun versluierde verleden worden opgelicht, gunt de kijker hun die eveneens. Een wonderbaarlijke prestatie bij zoveel amoraliteit. De typisch Scandinavische personages lijken zó uit Roy Anderssons Zweedse absurditeitenkabinet Songs from the second floor weggelopen. Steeds ook vallen David Lynch-achtige verborgenheden op, zoals Kaas' dubbelrol en de vaste klant met één arm. Diepe droefenis en kurkdroge humor omhelzen elkaar in Jensens dialogen en Sebastian Blenkovs bewonderenswaardig warme fotografie van kleinsteeds Denemarken streelt het oog. Kortom: dit sappige stukje lende in horrormarinade is voor iedereen behalve vegetariërs van harte aanbevolen.