VS-steun Annan niet door dik en dun

De regering-Bush steunt VN-chef Kofi Annan na weken van onduidelijkheid. Maar hoe duurzaam die steun is, moet nog blijken.

VN-chef Kofi Annan kan toch nog redelijk onbezorgd de kerst tegemoet. Na de luide roep van een handvol Republikeinse Congresleden om zijn aftreden en de aanvankelijk uitblijvende steun van president Bush, heeft de Amerikaanse regering de afgelopen week alsnog het vertrouwen uitgesproken in de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. En dat is vitaal: supermacht de Verenigde Staten kan een VN-chef maken en breken.

Annan kreeg gisteren steun van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, tijdens een bezoek aan Washington, waar hij ook Powells opvolger Condoleezza Rice ontmoette. ,,We steunen de secretaris-generaal in zijn werk. We hebben vertrouwen in de secretaris-generaal'', zei Powell. Een week geleden had de Amerikaanse VN-ambassadeur Danforth voor het eerst na weken namens de Amerikaanse regering Annan gesteund en afstand genomen van de ontslagoproepen.

Inmiddels zingen zingen de zes Republikeinse ontslagvragers, vijf leden van het Huis van Afgevaardigden en een senator, even een toontje lager. Zij wilden dat Annan nu al aftreedt wegens een miljardenfraude bij het olie-voor-voedselprogramma van de VN voor Irak, waarover volgende maand een eerste onafhankelijk onderzoeksrapport uitkomt.

Annan zei gisteren dat ,,de onderste steen boven moet komen'' over de beschuldigingen van corruptie en wanbeheer van VN-medewerkers. Hij noemde het externe onderzoek van de ex-voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, Volcker, ,,het meest verreikende in de geschiedenis van de VN''. En wie niet aan de onderzoeken meewerkt er zijn er ook nog vijf in het Amerikaanse Congres moet rekening houden met ,,ontslag'', zei Annan. Ook Powell wilde ,,zo snel mogelijk'' de onderste steen boven, ,,dat is in ons wederzijds belang''.

De vertraagde steun van Annan door de regering-Bush had volgens regeringsfunctionarissen en VN-diplomaten niet alleen te maken met de chronische VN-scepsis c.q. weerzin bij de neoconservatieven op het Pentagon en in het Witte Huis, aangewakkerd door de verdeeldheid bij de VN over `Irak'. De Amerikaanse regering vindt ook dat Annan en de VN meer moeten doen in Irak en meer mensen daarnaar toe moeten sturen, hoe bezorgd de VN ook zijn over de veiligheidssituatie.

Het is zeer de vraag of de VS tevreden zijn met de huidige VN-bijdrage van 25 verkiezingsexperts op een recent verhoogd totaal van 59 VN-medewerkers ter plekke, in de aanloop naar de verkiezingen op 30 januari. Annan zei gisteren dat hij dit zonodig zal uitbreiden, maar noemde geen concrete aantallen. ,,We hebben daar nu genoeg mensen om het werk te doen'', vond Annan. Powell zei zuinigjes dat ,,de VN-inspanning op schema lijkt te liggen''.

Maar Witte-Huiswoordvoerder McClellan zei later: ,,We moedigen hen [de VN] aan door te gaan met het uitbreiden van hun aanwezigheid in Irak''. Daarmee is in Washington het laatste woord over de VN-rol in Irak en dus Annan niet gezegd; daargelaten wat de onderzoeksconclusies over het olie-voor-voedselprogramma zijn. Hoe de gespannen relatie tussen de VN en de VS zich de komende maanden ontwikkelt, is daarom niet te voorspellen. De regering-Bush heeft Annan nu nodig in Irak en bij het herstel van internationale betrekkingen. De VS steunen hem, maar door dik en dun is het nog niet.

Dat bleek ook gisteren uit het diplomatieke ritueel. De VN-chef had gisteren anders dan gebruikelijk bij bezoeken aan Washington geen ontmoeting met Bush. Zeker, hij had Bush op 6 november telefonisch gefeliciteerd met diens herverkiezing. Maar waar NAVO-chef De Hoop Scheffer vorige maand als `eerste buitenlandse leider' Bush na diens herverkiezing bezocht, kreeg Annan gisteren alleen telefonisch de beste wensen van Bush. Dit gebeurde toen de president veiligheidsadviseur Rice belde terwijl ze met Annan sprak. Annan reageerde hier gisteren luchtig op: ,,Ik voel me niet onheus bejegend.''

Maar de ontvangst gisteren in Washington was toch minder warm dan die vanochtend in Brussel: daar was Annan te gast op de top van de Europese staats- en regeringsleiders en kreeg hij bij monde van premier Balkenende hun ,,duidelijke steun''.