Pimp, dat is gewoon ouwe jongen

Behalve weldoener is rapper Nelly ook weer een seksistische Bad Boy. ,,Wij rappers worden letterlijker genomen dan bijvoorbeeld schrijvers of acteurs.''

Ook zware jongens hebben hun verantwoordelijkheid. Veel rappers mogen dan vroeg of laat in hun carrière betrokken zijn geweest bij minder toelaatbare zaken als wapenbezit of drugshandel, er komt een moment dat ook zij een bijdrage willen leveren aan een betere wereld. Van Pharrell Williams (N.E.R.D) is bekend dat hij na iedere verschalkte groupie een bedrag stort op de bankrekening van een goed doel. P. Diddy liep de marathon van New York ten bate van kinderen uit New York; Snoop Dogg traint jonge rugbyspelers uit achterstandswijken in Los Angeles en zamelt geld in voor zijn Save A Life Foundation.

Rapper Nelly (29, echte naam Cornell Haynes Jr.) uit St. Louis kluste in zijn jonge jaren bij als koerier voor de grotere drugshandelaren. Hij heeft er een paar keer voor vastgezeten, en net als die andere rap-ster, 50 Cent, bedacht hij toen dat hij zich beter op een carrière als hiphopper kon richten. Inmiddels heeft Nelly vier cd's gemaakt, waarvan de laatste twee afgelopen herfst op één dag tegelijk uitkwamen: Sweat en Suit. Sweat staat voor de feestvierende Nelly en Suit is bedoeld voor de afterparty, als de lichten dimmen en de dames onderuitzakken.

Nelly weet schoolpleindeuntjes net genoeg schuine implicaties mee te geven dat ze ook voor boven de achttien interessant zijn. Dat leidde inmiddels tot 15 miljoen verkochte exemplaren van zijn cd's.

Ook Nelly houdt zich bezig met goede doelen. Hij financiert buurtcentra en studiebeurzen voor jongeren in St.Louis. Zijn voornaamste liefdadigheidswerk is het werven van beenmergdonoren, sinds bij zijn zuster twee jaar geleden leukemie werd ontdekt. Hij begon concerten en bijeenkomsten te organiseren om mensen bewust te maken van het belang van donorschap.

Maar daar kwam Nelly De Weldoener onlangs Nelly De Bad Boy tegen. Voorafgaand aan een manifestatie op de campus van het Spelman College in Atlanta afgelopen zomer, ontstond tumult toen de vrouwen van de universiteit bezwaar maakten tegen Nelly's portrettering van zwarte meisjes in de videoclip bij zijn liedje `Tip Drill'. Nelly die grijnzend zijn creditcard tussen twee blote vrouwenbillen doorhaalt – de vrouw als geldmachine, dat was geen zelfbeeld waarin de studentes uit Atlanta zich konden vinden. De rally werd afgeblazen en de rapper kreeg woedende reacties van vrouwenbewegingen uit het hele land.

Op deze maandagochtend zit Nelly onberispellijk gekleed in een Amsterdamse hotelkamer. Hij draagt een lange ketting met diamanten hanger, ringen, armbanden, een spijkerbroek en een wit T-shirt. Dat tijdens ons handenschudden een stroompje koffie uit de te vol geschonken kop in zijn linkerhand over dat smetteloze shirt loopt brengt hem niet uit zijn evenwicht. Nelly heeft andere dingen waarover hij zich druk maakt.

Die beschuldigingen van seksisme, bijvoorbeeld. Dat vindt hij onterecht en overdreven. ,,We hebben toch niemand gedwongen om er aan mee te doen?'' zegt hij klagelijk. ,,De vrouwen in de video hadden een keuze. We hebben ze het idee voorgelegd. Sommigen wilden níet, anderen wilden wel en van het loon betaalden ze hun opleiding of gaven ze hun kinderen te eten.''

Heeft een internationaal beroemde rapper een verantwoordelijkheid jegens zijn publiek? ,,Blijkbaar.'' Is dat moeilijk? ,,Het is oneerlijk! Niemand heeft het over die liedjes en video's waarin ik vrouwen heel anders verbeeld. En daarbij: wij maken kunst. Toen Michelangelo en Picasso hun eerste naakten schilderden waren veel mensen geschokt. Ze zeiden: `Hoe kun je zoiets maken? Je hebt verantwoordelijkheid, straks kijkt een kind ernaar!' Na verloop van tijd werd zo'n werkstuk pas herkend voor wat het was: kunst.

,,Zo gaat het met ons ook. Wij rappers zijn kunstenaars, maar we worden vaak uit die categorie gelicht, en dan worden we letterlijker genomen dan bijvoorbeeld schrijvers of acteurs. Halle Berry kan in een film 15 minuten seks laten zien en er een Oscar mee winnen. Ik maak een video met een beetje bloot en geen seks en ik krijg dit!''

Dat Nelly het leven luchtiger bekijkt dan veel anderen bleek ook uit de reacties op zijn nieuwste project: de lancering van zijn energiedrank Pimp Juice (`met veel vitaminen'), die hij vernoemde naar een eigen nummer. Dat pimp pooier betekent is voor Nelly niet vanzelfsprekend. Voor hem is het woord een acroniem: Positive Intellectual Motivated Person. Dat een moslimorganisatie uit Los Angeles opriep tot boycot van Nelly's frisdrank heeft hem niet bezorgd gemaakt. Onder dezelfde naam heeft hij inmiddels een studiebeurs ingesteld.

,,Pimp betekent voor mij gewoon vriend of ouwe jongenbetekent voor mij gewoon vriend of ouwe jongen. Ik begroet mijn vrienden met `Hey pimp, what's up'. Ik kan ook zeggen: `What's up, dirty'. Dat is onze stijl: we nemen iets negatiefs en geven er een draai aan zodat het positief wordt. De achtergrond daarvan ligt in het getto. We gebruiken de woorden die de kinderen die daar wonen ook gebruiken, en geven ze een nieuwe invullling. Dat deden we met het woord `gangsta', dat betekent nu iets waarderends: That's gangsta!'. `Bad' betekent inmiddels `goed', enzovoort. Dat is slang. Allerlei mensen noemen mij `pimp', maar je ziet geen sliert meisjes achter me aanlopen.''

Maar als pimp staat voor makker, hoe noem je dan iemand die meisjes voor zich laat werken? Nelly lacht: ,,Mmm, pimp, denk ik.''

Eigen geluid

Nelly komt uit St. Louis in Missouri en is daarmee een vertegenwoordiger van de Zuidelijke hiphop. Die zuidelijke hiphop, ook te horen bij Missy Elliott, Outkast, Ludacris en Lil' Jon, heeft een eigen geluid. Ze is luchtiger, meer funky en directer dan de rap uit New York of Los Angeles. De Zuidelijke garde verrijkte de taal niet alleen met nieuwe betekenissen, maar ook met een eigen woordbeeld. Denk aan `Right Thurr' van Chingy en `Hot In Herre' van Nelly zelf; waarom zou je één r gebruiken waar je er twee kunt doen en in een moeite door kunt klinken als een spinnende poes?

Dat Zuidelijke hiphop anders klinkt dan die uit andere streken komt doordat Amerika ,,nergens zo arm is als juist daar'', volgens Nelly. ,,In de streek waar ik vandaan kom is het leven hard. Niet voor niets zijn zoveel zwarte Amerikanen van daar naar andere plekken verhuisd. Maar het zuiden is nog altijd de plek waar de Afrikaans-Amerikaanse muziek het authentiekst klinkt. We houden van een feestje! We houden niet van grimmig gangstergedoe, het leven is voor de meeste mensen al ingewikkeld genoeg.''

Nelly zelf heeft de armoede achter zich gelaten. Hij is nu niet alleen rapper, hij is ook ondernemer. Hij heeft zijn Pimp Juice en is mede-eigenaar van een basketballteam (de Charlotte Bobcats). Nelly is niet meer de straatjongen die op de hoek van het blok zijn speed aan de man probeert te brengen, zoals hij beschreef in het nummer `Greed, Hate, Envy' op de eerste cd Country Grammar. Dat is nog maar vier jaar geleden. Inmiddels staat Nelly altijd wel in een of andere hitparade. Is het niet met zijn eigen liedjes, dan is het wel samen met Christina Aguilera (op de huidige hit `Tilt Ya Neck Back') of countryzanger Tim McGraw. De recente uitreiking van de MTV-Awards in Rome werd opgeluisterd door Nelly met Pharrell Williams die samen hun nummer `Play It Off' zongen, en daarbij een zelfingenomen bravoure tentoonspreidden die je doorgaans alleen ziet bij voetballers die gescoord hebben.

Maar hoe houdt een Zuidelijke playboy contact met de straat? ,,Ik speel nog altijd basketball op hetzelfde veld als vroeger. Ik woon ongeveer in de buurt waar ik ben opgegroeid. Mijn vader woont in mijn ouderlijk huis. Dat heb ik gekocht. Maar je zult me niet meer horen rappen over dingen die te maken hebben met geweld of drugs. Ik noem het wel, maar ik weid er niet over uit, want ik kan mezelf niet meer in dat scenario zien. Ik kan er wel aan terugdenken, aan hoe het was. Om je te laten horen waar ik vandaan kom. Ik zie het als geschiedenis. Zoals de geschiedenisles op school je voorbereidt op de toekomst, zo wil ik mezelf herinneren aan wat ik heb doorstaan om op dit punt te komen.''

Blijft de vraag of er in zijn hedendaagse leven als rap-ster nog tijd is voor observeren. ,,Dat is moeilijk. Ik ben nu ook zakenman, ik moet mijn zaken in de gaten houden. Daar richt ik mijn aandacht op, en niet op dat wat zich afspeelt op de straat waar ik vandaan kom. Het leven is druk, ik moet overal tegelijk zijn. Mijn cd's hebben daardoor allemaal een ander verhaal. De eerste ging nog echt over het leven in mijn buurtje in St. Louis. De tweede, Nellyville, ging over de manier waarop ik omging met het succes van mijn debuut. En mijn laatste twee cd's, Suit en Sweat, die tegelijk op een dag uitkwamen, zijn persoonlijker. Ze gaan meer over mijn leven. Ik heb het voor het eerst over mijn kinderen, bijvoorbeeld. En ik laat horen dat ik geen one hit-wonder ben, zoals veel mensen van me dachten. Ik doe duetten met wie ik wil, ook al weet ik dat mensen gaan zeggen dat ik uitverkoop hou.

,,Dat ik zing met Christina Aguilera of P.Diddy dat is geen uitverkoop, dat is mijn manier om mijn talent uit te diepen. Ik zou mezelf tekort doen als ik niet al mijn mogelijkheden zou uitproberen. Als ik daarop kritiek krijg, denk ik aan de film over Ray Charles, Ray, die ik pas zag. Daarin wordt hem op een gegeven moment verweten dat hij country ging zingen en daarmee zijn afkomst verloochende. In die film zegt Ray Charles daarover: `Als ik de muziek voel, is het echt.' Dat geldt voor mij ook. Wat voor genre het ook is, als ik het kan voelen is het iets voor mij.''

`Suit' en `Sweat' zijn uitgebracht door Universal Music (0602498635698 en 0602498635643)