Land in de lift: na toetreding gaan we echt los

Wanneer Roemenië toetreedt tot de EU wordt de Europese markt 22 miljoen consumenten rijker. ,,Wij hebben ongekend veel potentie.'' Turken hebben de Balkaneconomie al ontdekt.

,,Ik ben nog maar 35. En toch: ik voel nu al de hete adem van de volgende generatie in mijn nek. Het gaat hard in Roemenië.''

Nora Ionita, account director van een pr-bedrijf in de hoofdstad Boekarest, wipt ongedurig op de barkruk in grand café `Amsterdam'. Het twee jaar geleden door Nederlanders opgezette etablishement in de oude binnenstad is allang geen expat bar meer. Dominant aanwezig is nu de Roemeense yup. Ionita: ,,Ik werkte voorheen als journaliste tegen een maandsalaris van 300 euro. In de pr verdien ik 1.500 euro. Het vak is enorm in ontwikkeling: ons bedrijf Image Promotion werkt voor Coca Cola, de Amerikaanse kamer van koophandel en, in toenemende mate, voor Turkse bedrijven. Turkije is dichtbij, ze voelen zich hier thuis. Ik heb de privatisering begeleid van de communistische koelkastenfabriek Arctic, ooit Ceausescu's trots. Het is nu grotendeels in handen van Turken. En dit is allemaal nog maar voorspel, want na Roemenië's toetreding tot de Europese Unie gaan we pas écht los.''

Tijdens de Europese top vandaag in Brussel krijgt Roemenië definitief het EU-toegangskaartje uitgereikt. Als het land zich aan de afspraken houdt – verdere hervormingen van de rechtspraak en bestrijding van de corruptie – dan volgt in 2007 toetreding, tegelijk met buurland Bulgarije.

De euforie in Roemenië is vanzelfsprekend groot: vijftien jaar na de val van de communistische dictator Ceausescu is Europese integratie dichterbij dan ooit. Daarbij wordt van de afgelopen zondag gekozen nieuwe president Traian Basescu veel verwacht als het gaat om hervorming van de aloude, postcommunistische politiek-economische structuren.

Er valt ook wat te vieren in de directiekamers van West-Europese bedrijven die naarstig op zoek zijn naar een nieuwe afzetmarkt. Met de komst van Roemenië wordt de Europese Unie maar liefst 22 miljoen consumenten rijker.

,,Macro-economisch zijn de vooruitzichten erg gunstig'', zegt Ruxandra Stan, president van de Raad van Buitenlandse Investeerders, die de belangen behartigt van westerse bedrijven in Roemenië. Stan: ,,De inflatie is gedaald, wetgeving wordt transparanter en de Roemeense integratie in de Navo en, straks, in de EU zorgt voor meer stabiliteit.''

Maar daar zag het begin jaren negentig, net na de wende, nog niet naar uit, toen de eerste Westerse ondernemers naar Roemenië trokken. Het waren vooral Franse, Italiaanse en Nederlandse bedrijven die als eerste de gok waagden.

,,We kwamen hier per ongeluk terecht'', zegt Marc Paulissen van het Nederlandse transportbedrijf Centrum uit Valkenswaard. ,,We reden op het Midden-Oosten via Joegoslavië, maar moesten door de oorlog daar in de jaren negentig onze route verleggen via Roemenië.''

De Brabantse transporteur bouwt inmiddels aan een derde logistiek centrum in Roemenië. Van corruptie zegt Paulissen in steeds afnemende mate last te hebben. ,,Natuurlijk is het inherent aan het oude communistische systeem, maar de komst van Westerse bedrijven heeft het extra aangewakkerd. Ik trek altijd de vergelijking met de indianen: het scalperen was niet hun uitvinding, maar van buitenstaanders die zich met de indianen kwamen bemoeien.''

Een belangrijk concurrent van Paulissen is Van Wijk, inmiddels de grootste transporteur in Roemenië. Verder zijn de Nederlandse banken ABN Amro en ING actief in Roemenië en is Damen Shipyards uit Gorinchem marktleider in de Roemeense scheepsbouw. Ook Philips en Heineken zijn in Roemenië aanwezig en in de Roemeense zuivel heeft vooral Friesland Coberco een flinke slag geslagen, door tal van melkbedrijven op te kopen.

,,De lage lonen hier zijn natuurlijk erg aantrekkelijk'', zegt Leo van Doesburg, sinds vijf jaar actief als consultant in de West-Roemeense stad Timisoara. Van Doesburg adviseert Nederlandse ondernemers bij hun Roemeense avonturen. ,,Het imago van Roemenië is niet best: corruptie en armoede. Deels is dat nog zo, maar onder druk van EU-toetreding wordt wetgeving nu snel aangepast. En het gemiddelde maandinkomen van 150 euro moet je niet al te serieus nemen. Velen hebben een tweede baantje en familie in het Westen stuurt extra geld op. De Roemeen heeft veel méér de besteden dan de officiële cijfers doen vermoeden.''

Veel wordt verwacht van de operatie`vier nullen eraf'; nu nog is 1 euro gelijk aan 40.000 Roemeense lei; in 2005 wordt dat 1 op 4. Vijftien jaar na de revolutie in 1989 hoeven daardoor buitenlandse investeerders niet langer met dikke pakken bankbiljetten over straat.

Dit jaar wordt wederom een stijging van de economische groei (5,5 procent) verwacht, de buitenlandse investeringen stijgen eveneens (met 14 procent) naar 1,7 miljard euro, en ook de koopkracht van de gemiddelde Roemeen neemt toe. Zo werd in maart van dit jaar een recordaantal van 16.000 nieuwe auto's verkocht.

Maar de aanstaande EU-toetreding betekent niet dat Roemenië plots het braafste jongetje uit de klas zal worden. Daarvoor is de verstrengeling van politieke en economische macht te groot.

,,Amerika is het land van de onbegrensde mogelijkheden, maar in Roemenië kan álles'', zegt pr-functionaris Nora Ionita. ,,Ons land heeft ongekend veel potentie, maar je moet hier niet te snel vreemd opkijken van de bizarre verhoudingen op hoog niveau.''