Hete hangijzers in slotonderhandelingen

Behalve over de kwestie-Cyprus, willen de regeringsleiders met Turkije nog over een aantal andere zaken afspraken maken voordat de onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie daadwerkelijk kunnen beginnen.

Zo zal Turkije nog zes wettten moeten aanpassen, stellen de regeringsleiders. Dit zal er toe moeten leiden dat de vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid, vrouwenrechten, vakbondsrechten en rechten van minderheden in de Turkse wet worden opgenomen. Ook moet er een `zero-tolerance beleid' ten aanzien van martelingen en mishandelingen moeten komen.

Om dit proces in de gaten te houden zal de Europese Commissie elk jaar met een rapport komen over de ontwikkelingen op dit gebied. De onderhandelingen over het lidmaatschap van de Europese Unie kunnen worden opgeschort als blijkt dat Turkije in gebreke blijft op het punt van democratie, mensenrechten of de rechtsstaat.

Voorts wil de Unie afspraken maken met Turkije over zogeheten vrijwaringsclausules. Dit betekent dat de voor alle Europese lidstaten geldende wetgeving niet voor de Turken wordt toegepast.

De belangrijkste uitzondering die een aantal lidstaten vastgelegd wil zien, betreft het vrij verkeer van personen. Hierdoor zal het voor Turken niet mogelijk zijn zich – na definitieve toetreding – overal in de Europese Unie te vestigen.

Een andere uitzondering willen diverse landen van de EU maken voor de Europese subsidiesystemen voor landbouw en arme regio's. Ook daarop zou Turkije na toetreding niet onmiddellijk volledige aanspraken moeten kunnen maken.