Het onderwijs is vermoord

Het valt niet te hopen dat de open brief van Ton van Haperen aan minister van Onderwijs Van der Hoeven over de erbarmelijke situatie in het onderwijs (Opinie & Debat, 4 dec.) door de boven ons gestelden wordt weggehoond. In mijn 27 jaar in het onderwijs heb ik vrijwel uitsluitend de onvoorstelbare arrogantie van megalomane managers en van het ministerie meegemaakt met als absoluut dieptepunt het functioneren van mevrouw Netelenbos (PvdA). PvdA-staatssecretaris Adelmund was de eerste bewindsvrouw die contact opnam met de onderwijsgevenden en daardoor snel doordrongen raakte van de onvoorstelbare schade die haar voorgangers hadden nagelaten. Zij was er zich van bewust dat dankzij het plichtsbesef van de onderwijsgevenden nog sprake was van enig onderwijs. Zij was de eerste die een poging tot herstel waagde, maar helaas heeft haar carrière als staatssecretaris maar kort geduurd en bovendien was en is de schade door jarenlang wanbeleid in het gehele onderwijs van basisschool tot en met de universiteiten onvoorstelbaar groot en vrijwel onherstelbaar.

De band van docenten met de school als instrument van maatschappelijke cohesie is vrijwel verdwenen. Desondanks tonen zij nog steeds een tomeloze inzet voor de leerlingen. Nogmaals, dat er nog sprake is van enig onderwijs in de bovenbouw van havo/vwo is uitsluitend aan deze docenten te danken.

Velen hadden de hoop dat de wal het schip zou keren, maar er bleek geen wal te zijn. Toen de eerste eindexamenresultaten van de Tweede Fase in het hele land extreem laag waren en het er naar uitzag dat het grootste deel van de leerlingen zou zakken, besloot het ministerie dat de leerlingen niet de dupe mochten worden van de `aanloopproblemen' en verhoogde centraal de scores met een paar punten. Zware onvoldoendes werden zo een voldoende. Ouders blij, leerlingen blij en de onderwijskundige ramp werd voor de buitenwereld onzichtbaar. In het persbericht werd juichend door minister Netelenbos het succes van de onderwijsvernieuwing afgekondigd met een ongekend hoog percentage geslaagden. Docenten die wisten dat de behaalde resultaten ver onder het vroegere kwaliteitsniveau lagen stonden met hun mond vol tanden.

Terecht stelt Van Haperen dat het huidige voortgezet onderwijs een misbaksel van compromissen is met het vmbo als grootste misconcept. Voor de maatschappelijke gevolgen werd al jaren door velen gewaarschuwd en die zijn nu volop zichtbaar in de grote steden. Sinds kort heeft de ontsporing en kansloosheid van veel jongeren een nieuwe dimensie gekregen die direct het hart van onze democratische samenleving bedreigt. Het klinkt cynisch, maar gelukkig worden politici nu zelf ook rechtstreeks getroffen. Wellicht leidt het een en ander tot voortschrijdend inzicht. Ik heb mij een frontsoldaat gevoeld in de loopgraven, terwijl de officieren ver daarvan hun lunch nuttigden met champagne, af en toe schreeuwden `aanvallen', om vervolgens eindeloos te overleggen. Ik blijf voorlopig in de loopgraaf staan zonder illusie dat er iets te winnen valt, hooguit iets te verdedigen.

Fred van Weely is docent vmbo-t/havo/vwo in Amsterdam.