Fischers nieuwe route naar vrijheid (Gerectificeerd)

Bobby Fischer, de Amerikaanse schaaklegende die gevangen wordt gehouden in Japan, kreeg deze week te horen dat hij welkom is in IJsland. De Japanse regering is aan zet.

,,IJsland lijkt op Japan', zegt Miyoko Watai, de Japanse verloofde van schaaklegende Bobby Fischer, vandaag op een persconferentie naar aanleiding van het nieuws dat IJsland graag Fischer een verblijfsvergunning geeft. ,,Net als Japan heeft IJsland vis en warmwaterbronnen, waar Bobby van houdt. Ik zou er graag met hem naar toe gaan.' Watai is voorzitster van de Japanse schaakbond en al jaren bevriend met Fischer, die tijdens bezoeken aan Japan bij haar logeerde.

Ruim vijf maanden zit oud-wereldkampioen Fischer inmiddels in een Japanse cel, omdat hij in juli op een ongeldig paspoort Japan zou hebben willen verlaten na zijn laatste bezoek. Fischer bestrijdt in de Japanse rechtszaal dat zijn paspoort ongeldig was, maar op woensdag diende een nieuwe route naar vrijheid zich aan: IJsland, dat Fischer ook zonder paspoort wil toelaten. Op IJsland kreeg Fischer in 1972 wereldfaam door de wereldtitel schaken te veroveren op Boris Spasski.

Om op IJsland in vrijheid te leven hoeft de Japanse overheid maar één ding te doen, zegt Fischers advocate Masako Suzuki vandaag: ,,Het wijzigen van de bestemming op het uitzettingsformulier.' Namelijk IJsland in plaats van de Verenigde Staten – het geboorteland van Fischer waar een arrestatiebevel tegen hem loopt omdat hij in 1992 ondanks een embargo een schaakpartij speelde in toenmalig Joegoslavië. Dat betrof toen een `rematch' van zijn partij uit 1992 tegen Spasski.

De crux in de hele zaak is dat de VS geen formeel verzoek om uitlevering hebben ingediend bij de Japanse regering. Fischer werd op het vliegveld van Tokio opgepakt terwijl hij naar de Filippijnen wilde reizen. Als Amerikaan is de logische bestemming bij deportatie de VS, waar hij bij aankomst zou worden gearresteerd. Zodoende zouden de Amerikaanse autoriteiten hem in de schoot geworpen krijgen zónder uitleveringsverzoek, waarvoor ze de Japanse overheid eerst zouden moeten overtuigen dat het spelen van een spelletje schaak in Joegoslavië inderdaad een misdrijf is. Nu IJsland zich aandient als nieuwe deportatiebestemming valt het scenario zónder uitleveringsverzoek in duigen.

,,Normaal gesproken maakt het de Japanse regering helemaal niets uit waar iemand heen gaat die wordt uitgezet', zegt advocate Suzuki, ,,want het enige doel van deportatie is hem uit het land te verwijderen, niet om hem naar een specifiek land te sturen. Er zijn gevallen geweest waar mensen zonder probleem naar een derde land zijn gestuurd.'

De grote vraag is nu of de Japanse regering dat ook zo ziet. ,,Bobby Fischer is klaar om naar IJsland te vertrekken', zegt John Bosnitch, voorzitter van het Comité ter Bevrijding van Bobby Fischer in Tokio. ,,De Japanse overheid heeft nu een kans om te tonen dat het in goed vertrouwen handelt, dat het alleen maar Fischer het land uit wilde zetten.' Als Japan Fischer niet naar IJsland laat vertrekken ,,dan toont dat, dat ze in nauwe samenwerking met de VS opereren'.

Inmiddels heeft een rechter in Tokio vastgelegd dat Fischer pas kan worden uitgezet als het beroep tegen zijn arrestatie is afgehandeld. In deze zaak presenteerde Bosnitch vandaag weer nieuwe documenten die ,,aantonen dat de Amerikaanse regering liegt' en dat Fischers paspoort ongeldig was.

De Amerikaanse ambassade in de Japanse hoofdstad wil desgevraagd niet op details ingaan, maar slechts kwijt dat men niets terugneemt. Suzuki zegt dat Fischer bereid is deze zaak in te trekken, mits de bestemming op zijn uitzettingsbevel wordt gewijzigd in IJsland. Het woord is nu dus aan de Japanse immigratiedienst.

Rectificatie

Fischers paspoort

In het artikel Fischers nieuwe route naar vrijheid (17 december, pagina 9) staat: In deze zaak presenteerde Bosnitch vandaag weer nieuwe documenten die ,,aantonen dat de Amerikaanse regering liegt' en dat Fischers paspoort ongeldig was. Er had moeten staan: In deze zaak presenteerde Bosnitch vandaag weer nieuwe documenten die ,,aantonen dat de Amerikaanse regering liegt' in documenten die zouden moeten aantonen dat Fischers paspoort ongeldig was.