EU botst hard met Turkije over Cyprus

Turkije is vannacht hard in botsing gekomen met de Europese Unie over de erkenning van Cyprus als voorwaarde voor het beginnen van onderhandelingen over toetreding tot de EU.

De aanvaring had plaats kort nadat de EU-regeringsleiders Turkije hadden aangeboden de onderhandelingen over toetreding volgend jaar op 3 oktober te beginnen. De Unie vindt dat Turkije tot een vorm van erkenning van het gedeelde eiland moet overgaan, voordat de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap kunnen beginnen. De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan weigert dit.

De regeringsleiders van de 25 lidstaten van de Unie werden het gisteravond tijdens hun werkdiner in Brussel snel eens over de datum waarop de onderhandelingen met Turkije zouden kunnen beginnen. Naar verwachting zullen deze zeker tien jaar duren, zodat Turkije niet voor 2014 feitelijk bij de EU komt. ,,Hier zit een gelukkige EU-voorzitter'', zei de Nederlandse premier Balkenende gisteravond. Hij is voorzitter van de EU-top.

In een ontwerp van de slotverklaring stellen de regeringsleiders dat toetreding ,,de gezamenlijke doelstelling'' is. Dit sluit aan bij de wens van de Turken. Maar in het ontwerp staat ook dat de onderhandelingen ,,een open proces'' zijn waarvan ,,de uitkomst niet vooraf kan worden gegarandeerd''. Met deze passage komen de regeringsleiders tegemoet aan de kritiek uit met name Oostenrijk en Frankrijk. Als het lidmaatschap niet mogelijk is, moet gestreefd worden naar ,,zo hecht mogelijke banden'' waarbij Turkije ,,volledig verankerd blijft in de Europese structuren''. Dit laatste is een tegemoetkoming aan de pleitbezorgers van een zogeheten `bevoorrecht partnerschap'.

Het voornaamste struikelblok begin van de middag was nog steeds de erkenning van Cyprus door Turkije. De regeringsleiders willen dat Turkije instemt met de uitbreiding van het bestaande Douaneunieverdrag met de `oude' vijftien lidstaten tot alle huidige 25 lidstaten. Dit zou een impliciete erkenning zijn van het Griekse deel van Cyprus door Ankara.

Een gesprek tussen Balkenende en Erdogan hierover duurde tot even na twee uur vannacht, maar bleef zonder resultaat. Balkenende zei alleen dat het een ,,concrete conversatie'' was en dat ,,we op de goede weg'' zijn. Diplomaten waren vanmorgen koortsachtig bezig met het opstellen van nieuwe compromisteksten voor dit omstreden punt. Een van de circulerende opties is dat Erdogan mondeling toezegt Cyprus impliciet te erkennen.

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie sprak gisteravond van ,,een aanbod waarover Turkije blij zou moeten zijn''. Diverse regeringsleiders prezen gisteren de Franse president Jacques Chirac wegens zijn pleidooi aan de vooravond van de top voor de Turkse toetreding, ondanks de weerstand bij een groot deel van de Franse bevolking. ,,Hij heeft een moedig besluit genomen'', zei de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder. Hij wees erop dat Chirac ook tegen de wil van een deel van zijn eigen partij ingaat. ,,Iedereen heeft zijn inspanningen om de zaak van het Turkse lidmaatschap te bevorderen bijzonder op prijs gesteld'', zei de Tsjechische premier Jahn.

Volgens bondskanselier Schröder werd het akkoord gisteravond ,,verbazingwekkend snel'' bereikt. De discussie duurde nog geen drie uur. Volgens Jahn was er ,,geen hard debat'' geweest en was iedereen ,,zeer op consensus'' gericht. ,,Het probleem is dat in sommige landen de publieke opinie niet erg positief is voor aansluiting van Turkije. Daarom hebben we een formule moeten zoeken, opdat iedereen tevredengesteld is.''

ACHTERGROND: pagina 5