Erkenning Cyprus als splijtzwam

De Europese Unie verlangt van Turkije dat het Cyprus als lidstaat erkent. Het is een uiterst gevoelige kwestie in Turkije. Waarom?

Elke Turk heeft het op televisie gezien: de jaarlijkse herdenking van de invasie van het Turkse leger op Cyprus in 1974. De zogeheten Turkse Republiek Noord-Cyprus nodigt dan Turkse veteranen uit die steevast vertellen over de kameraadschap ten tijde van de oorlog, de gruwelen die door de Grieks-Cyprioten toen werden begaan tegen `ons, Turken' en ze pinken een traan weg voor de kameraden die niet meer terugkwamen van het eiland. En misschien dat veel Turkse televisiekijkers dat ook wel doen want `Cyprus' ligt nog steeds gevoelig in Turkije.

Een van de redenen waarom het kleine eiland zo'n grote plaats heeft veroverd in de Turkse nationale psyche is de onrechtvaardige manier waarop veel Turken zich door de buitenwereld behandeld voelen. Het waren de Grieks-Cyprioten, zo zeggen zij, die enosis (eenheid met Griekenland) wilden in de jaren vijftig en in de periode daarna de Turks-Cyprioten uithongerden en vermoordden. Het was daarom niet meer dan terecht dat het Turkse leger, zo stellen zij, in 1974 het eiland binnenviel na de staatsgreep van Grieks-Cyprische extremisten. Veel Turken, en dan met name het nationalistische kamp, vinden het dan ook onbegrijpelijk dat Europa de Turkse Republiek Noord-Cyprus, in de jaren tachtig uitgeroepen, niet erkent. Turkije, zo zeggen zij, werd in de loop der geschiedenis vaak onrechtvaardig behandeld door Europa maar zo ver als in de kwestie-Cyprus ging het onrecht zelden.

Natuurlijk vertellen de Grieks-Cyprioten een heel ander verhaal. Volgens hen was het ook de Turks-Cyprische leider Denktas die vanaf het begin de twee gemeenschappen op het eiland uit elkaar dreef en eigenlijk alleen maar aansluiting van de Turks-Cyprioten bij Turkije wilde.

Bovendien, zo voegen zij daaraan toe, heeft de Republiek de afgelopen jaren grote stappen genomen om te bewijzen dat zij een staat is voor zowel Grieks- als Turks-Cyprioten. Zo kunnen Turks-Cyprioten een paspoort van de Republiek krijgen en is er een speciale DNA-bank die niet alleen onderzoek doet naar Grieks-Cyprioten die worden vermist sinds de troebelen op het eiland maar ook naar Turks-Cyprioten.

[vervolg CYPRYS: pagina 5]

CYPRUS

Gevoelig voor Turkse leger

[vervolg van pagina 1]

Grote delen van de Turkse publieke opinie zijn daar sceptisch over. De hoop was in Turkije dat bij het referendum in april zowel Turks- als Grieks-Cyprioten ja zouden zeggen tegen een nieuw, herenigd Cyprus. De Turks-Cyprioten zeiden inderdaad ja, maar de Grieks-Cyprioten keurden het plan voor hereniging af. Uiteindelijk willen ze nog steeds hetzelfde als vroeger ( namelijk de Turks-Cyprioten domineren) zeiden nationalisten in Turkije, ze zijn in al die jaren geen spat veranderd, daarom keuren ze een plan dat de macht tussen de twee gemeenschappen verdeelt, af.

Natuurlijk zijn er liberale Turken die er anders over denken. Maar een van de problemen van premier Erdogan is dat een deel van zijn electoraat nationalistische sympathieën heeft. Daar komt nog bij dat ook voor het leger, ondanks alle hervormingen toch nog steeds een machtsfactor van belang, Cyprus uiterst gevoelig ligt. Ten slotte vinden veel Turken (en ook Turks-Cyprioten) dat Europa hen na het referendum van april in de kou heeft laten staan.

Veel Europese leiders beloofden vóór het referendum dat zij Turks-Cyprus, dat niet wordt erkend en mede daarom al jarenlang zucht onder een economisch embargo, na het referendum de helpende hand zouden toesteken. Vooralsnog is daar echter bitter weinig van terecht gekomen.

Dat Europa nu vraagt om (Grieks)-Cyprus te erkennen is uiterst wrang in de ogen van een flink aantal Turken: het betekent dat de agressor, die in april ook nog eens nee zei, aan het langste eind trekt.