`Dit is onacceptabel voor Erdogan'

De ongeveer duizend Turkse journalisten in Brussel staan als één man achter `hun' premier. ,,Wat er ook gebeurt, Erdogan is een held'.''

,,Nee, nee.'' De Turkse journaliste Duygu Güvenc van de krant Yeni Safak kan haar oren niet geloven als premier Balkenende de voorwaarden van de Europese leiders voor het Turkse lidmaatschap bekendmaakt. ,,Dit is onmogelijk,'' zegt ze. ,,Tot hier en niet verder.'' Een ander roept uit: ,,Dit is onacceptabel voor Erdogan.'' Een mannelijke collega kan niet eens uit zijn gele persstoel komen als de zaal leegloopt. Ongeloof verlamt hem.

Terwijl andere journalisten naar de bar lopen, rennen de Turkse verslaggevers naar buiten waar de camera's al draaien. ,,Hier zijn we altijd al bang voor geweest'', schreeuwt een Turkse presentatrice naar een deskundige die ze interviewt. Die bevestigt de teleurstelling. De commentator van de nieuwszender pal naast haar is minder schreeuwerig, maar niet minder teleurgesteld en kwaad. ,,Dit is goed nieuws voor Griekenland en Cyprus.''

Balkenende gaf als voorzitter van de Europese Unie gisteravond Turkije een datum. Op 3 oktober volgend jaar mag het land na veertig jaar de Europese wachtkamer verruilen voor de vergaderkamer. Dit was te verwachten, en zo had de Turkse pers dit ook aangekondigd. Veel belangrijker is de kwestie-Cyprus. De eis om Cyprus te erkennen bleek de muizenval te zijn waar de Turken bang voor waren.

Erkenning van (Grieks-)Cyprus is niet te slikken voor Erdogan, denken de journalisten. ,,Hij heeft al gezegd dat hij dan de aanvraag voor het lidmaatschap zal terugtrekken'', zegt één van de naar schatting duizend Turkse journalisten die zijn neergestreken in Brussel. Kranten laten zich vertegenwoordigen door hun commentatoren, columnisten en verslaggevers. De dertig televisiestations zouden ook ruim vertegenwoordigd zijn. Ze volgen de Turkse delegatie al dagen op de voet. ,,Erdogan heeft vandaag gezegd dat hij nimmer een besluit zal nemen in het nadeel van Turkije en Turken,'' verklaart Güvenc haar bezorgdheid. Ze ziet Erdogan nog liever de kandidatuur intrekken dan de Turken in Noord-Cyprus verraden. ,,Dan kan hij electoraal niet maken. Onmogelijk.'' Zij ziet Turkije de komende 15 jaar niet tot de EU toetreden.

,,Europa is belangrijk voor ons'', zegt Asligül Atagün, een nieuwslezeres bij de commerciële zender Kanal D. Haar baas heeft onlangs nog ruzie gehad met Erdogan. Nu de premier de belangrijkste onderhandelingen uit misschien wel de hele geschiedenis van de Turkse republiek leidt, heeft de hoofdredacteur zijn kritiek laten varen. ,,Wat er ook gebeurt, Erdogan is een held'', kopte hij gisteren boven zijn column in een van de grootste Turkse dagbladen.

De EU heeft Turkije verenigd, zegt Atagün. Links, rechts, werknemers en werkgevers, conservatief of liberaal, de natie staat als één man achter Erdogan. De journaliste ook, uiteraard. ,,Ik ben toch een Turkse staatsburger.'' Ze kan de voorwaarden zoals door Balkenende verwoordde nog niet vatten, al vreest ze het ergste. ,,Als ze ons niet willen, gaan we wel onze eigen weg.'' Volgens haar en haar collega's is Turkije een grootmacht in de regio. De economische groei zet zich voort in haar land, het democratiseringsproces verloopt ook snel. ,,Met of zonder de Europese Unie ziet de toekomst er voor Turkije rooskleurig uit,'' zegt de jonge nieuwslezeres. ,,Als ze ons afwijzen, is dat hun verlies.'' Atagün meent dat haar land onterecht hard en oneerlijk wordt aangepakt door de EU. ,,Omdat wij een islamitisch land zijn, en groot. Ze voelen zich door ons bedreigd. Over tien jaar heeft Turkije de meeste inwoners in heel Europa. Stelt u zich eens voor, dan is het enige islamitische lid ook het machtigste.''

Zo'n vaart zal het niet lopen, doceert een analyticus van een nieuwszender gezeten op een tafel in een van de vele gangen, na de persconferentie van Balkenende. Jonge Turkse journalisten notuleren zijn uiteenzetting. De erkenning van Cyprus ziet hij als een onderhandelingstactiek van Europa. Het is nog onduidelijk hoe hard Europa het zal spelen, wel is het gebruikelijk dat de partijen hoog inzetten aan de onderhandelingstafel, vertelt hij. ,,De onderhandelingen zijn nu pas echt begonnen.''

Uiteindelijk zal Erdogan de voorwaarden accepteren en wordt er achter de schermen een oplossing gezocht voor Cyprus, verwacht hij. Morgen, roept een journaliste van de staatsomroep TRT even later, wordt de belangrijkste dag uit de geschiedenis van de Turkse republiek.