Zeurende moeder versus macho

Het Koninkrijksstatuut van Nederland en de Antillen bestaat 50 jaar. Het werd gisteren gevierd in de Ridderzaal in Den Haag. Discussies over een moeizaam huwelijk.

Een halve eeuw nadat koningin Juliana de rijksgrondwet, die Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba juridisch met elkaar verbindt, in de Ridderzaal tekende, werd gisteren op dezelfde plaats een viering georganiseerd.

Het overzeese deel van het koninkrijk is niet populair in Nederland. Nederlanders kennen de rijksgenoten van rottigheid of stijfheid, van Curaçaose risicojongeren of officiële politieke verplichtingen. Voor de viering van 50 jaar statuut huurden de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een uit Curaçao afkomstige kunstenaar in: Felix de Rooy.

Onder regie van De Rooy werd de viering een opvoering die op zijn beste momenten deed denken aan Who's afraid of Virginia Woolf. De gesprekken tussen presentatoren Adelheid Roosen en Jörgen Raymann ontvouwden zich als discussies in een moeizaam huwelijk, waarbij Roosen de rol van een vol schuldgevoel zeurende moeder Nederland vertolkte en Raymann de swingende Antilliaanse macho uithing. Daarbij werden heikele punten als het uitzetten van jonge Curaçaose criminelen, meer Nederlandse inbreng op de eilanden en de ongelijke verhoudingen binnen het koninkrijk direct benoemd.

In de opzet van De Rooy kwamen niet alleen de folkloristische aspecten van de eilandculturen aan bod, maar stonden ook vertegenwoordigers van de Curaçaose risicojeugd op het podium. Zoals de Curaçaose rappers Ram-One en Shockwave, die samen met hun Nederlandse collega Brainpower `De volgende dimensie' in de koninkrijksverhoudingen aankondigden.

Dat die er wellicht al op korte termijn aankomt bleek uit de aanbevelingen die het Comité 2004, onder leiding van mr. Pieter van Vollenhoven, gisteren aanbood aan premier Balkenende. Het Comité 2004 pleit voor de afschaffing van de Antilliaanse landsregering. Daarbij zouden Curaçao en Sint-Maarten (net als eerder Aruba) een status aparte krijgen en Bonaire, Saba en Sint-Eustatius zogenoemde koninkrijkseilanden worden. Het Nederlandse kabinet zal zich daar op korte termijn over uitspreken.

De Antilliaanse minister van Constitutionele Zaken, Sint-Maartenaar Richard Gibson, heeft er het volste vertrouwen in dat de Antilliaanse landsregering binnenkort tot het verleden behoort. Op Curaçao zijn politici voornamelijk bezig met het referendum van 8 april aanstaande, dat moet uitwijzen of de Curaçaose bevolking inderdaad voor een status aparte kiest. Premier Balkenende bezoekt de Nederlandse Antillen en Aruba begin februari 2005.

Balkenende was gisteren niet aanwezig bij het feest in de Ridderzaal. Ook koningin Beatrix moest verstek laten gaan in verband met het overlijden van prins Bernhard. Gastheer Thom de Graaf, minister van Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, kon wel de premier van de Nederlandse Antillen, Etienne Ys en zijn Arubaanse collega Nelson Oduber verwelkomen.