U hielp mij als vluchteling

Toen ik gisteren in de serene sfeer van Paleis Noordeinde mijn geloofsbrieven aanbood aan Hare Majesteit Koningin Beatrix, herinnerde ik mij levendig de eerste keer dat ik in Nederland kwam, nu 30 jaar geleden. Met tien anderen stond ik tegenover een team van onderzoekende politiebeambten op Schiphol, als een moedeloze en stateloze vluchteling uit Irak.

De Nederlandse metropool was nog zwaar gehuld in de wolk van de optimistische jaren '60 en ik was enorm onder de indruk van de vriendelijke en sympathieke houding van de mensen, maar ook van hun bewustzijn van wat er in de wereld, de politiek en anderszins omging, in ieder geval meer dan ik elders in Europa had ervaren.

Ik ontmoette medeleven en bezorgdheid over de toestand van het Iraakse volk en afkeer van en walging voor het toen regerende span van Ahmed Hassan Al-Bakir en Saddam Husseins Baath-regime. Maar zelfs de vurigste tegenstanders van Saddams bloeddoordrenkte regime konden toen nog niet bevroeden welke verschrikkingen stonden te gebeuren gedurende zijn opmars naar de ultieme macht, waarbij hij zich ontpopte als de meest despotische en immorele tiran van de moderne tijd.

De genocidecampagne tegen de Koerden, de achtjarige oorlog tegen Iran en de oorlog tegen Koeweit, samen met een groot aantal `verdwijningen' en zij die in de massagraven geëindigd zijn, leveren naar een voorzichtige schatting een dodental van minstens 2.000.000 op. Het planmatig vernietigen van zo'n 5.000 dorpen, het droogleggen van de moerassen in het zuiden en het gebruik van chemische wapens hebben ook geleid tot milieurampen, verontreiniging en vervormingen in veel gebieden, waarvan Halabja slechts een voorbeeld is.

Tegen de tijd dat Irak bevrijd werd door de coalitie onder leiding van de Verenigde Staten, was het land, ooit de `wieg van de beschaving', veranderd in een trieste, geknechte en uiterst moedeloze samenleving. De grote rijkdommen waren gebruikt om ongekend geduchte beveiligings-, inlichtingen- en spionagediensten op te zetten, gebaseerd op etnische, religieuze of tribale scheiding.

Deze onmenselijke praktijken en het ontbreken van iedere vorm van verantwoording onderdrukten het verzet en de bevolking. Ongeveer een jaar en acht maanden na de verdrijving van Saddam zijn het vandaag dezelfde individuen die mensen live op televisie slachten, onschuldigen in scholen en op drukke plaatsen opblazen en pijpleidingen en energiecentrales vernielen. Zij proberen de bevolking te intimideren en de overgang van Irak naar een democratisch, vreedzaam en welvarend land te dwarsbomen, zich beroepend op verzet tegen de bezetter.

De heilloze alliantie van internationaal terrorisme, Saddam-aanhangers en een enkel bemoeizuchtig buurland probeert instabiliteit en chaos in sommige delen van het land in stand te houden. Desondanks is in ongeveer 14 van de 18 provincies een aanzienlijke verhoging in de levensstandaard en economische vooruitgang te merken. De prijs van grond en ander onroerend goed is sinds april 2003 vertienvoudigd. Vrijheid waar twee generaties alleen van konden dromen, is nu werkelijkheid geworden. Totale pers- en mediavrijheid, het recht op vergadering en vereniging, vrije gedachten en protest zijn onmiskenbare feiten. Onze president, premier en ministers zijn verantwoording verschuldig aan onze interim-regering die op haar beurt onderworpen is aan kritiek van de pers en politieke partijen. Alle burgers worden gelijk en kunnen zich vrijelijk in vakgebieden en handel begeven, hoogstens afhankelijk van hun kunnen, maar in ieder geval niet meer van hun etnische of tribale achtergrond. Er is een vrij verkeer van personen, goederen en handel. Dienstplicht, politieke gevangenen en martelingen zijn afgeschaft en de televisie, (mobiel) telefoonverkeer, gedrukte media en reclame worden niet meer gecensureerd. Ons volk kijkt uit naar de eerste vrije verkiezing in 50 jaar, die eind januari volgend jaar wordt gehouden onder toezicht van onafhankelijke waarnemers met behulp van de Verenigde Naties.

We hebben echter nog steeds te maken met grote problemen en diepgewortelde vooroordelen. Corruptie, nepotisme en onwetendheid zullen niet in één klap verdwijnen. Angst, onverschilligheid en zelfzucht zullen de komende jaren blijven doorleven als erfenis van Saddam.

Toch zijn we overtuigd van Iraks voortgang naar een democratische, pluralistische en federale staat. De drie basisprincipes waar de meerderheid van de politieke, religieuze en patriottistische partijen voor heeft gekozen, liggen besloten in de overgangsgrondwet.

Ik zie ernaar uit om aan de slag te gaan met mijn landgenoten en verheug me erop in het land te wonen dat ons door zijn ruimhartigheid, tolerantie en beschaving heeft geholpen in een tijd van nood en met zijn militaire bijdrage aan de internationale coalitie Irak mede heeft bevrijd. Dit versterkt niet alleen de handels-, zakelijke of politieke banden tussen Irak en Nederland, maar vergroot ook de verbondenheid op wetenschappelijk, cultureel en vriendschappelijk gebied tussen onze twee geweldige volkeren.

Siammand Banaa is ambassadeur van de Republiek Irak in Nederland.