Recordhandelstekort in de VS

Als het een positief cijfer was geweest, had iedereen staan te juichen. Maar het tekort op de Amerikaanse handelsbalans over de maand oktober van 55,5 miljard dollar was een nieuw record en hoog genoeg om ervoor te zorgen dat in 2004 binnen tien maanden het niveau van 2003 werd overtroffen. En het cijfer was opnieuw hoger dan verwacht. Het gat van 650 miljard dollar per jaar in de Amerikaanse economie is een groot probleem. Een lagere dollarkoers zal uiteindelijk wel iets helpen, maar niet als er niet tevens een kleine Amerikaanse industriële revolutie plaatsvindt. De economen zijn mistroostig. Het wordt steeds moeilijker een bestemming te vinden voor het dollaroverschot dat het gevolg is van het tekort op de handelsbalans. Als te veel buitenlanders weigeren dollars te bezitten, kan de hele wereldeconomie – die is gebaseerd op de dollar als reservemunt – ernstig uit het lood worden geslagen.

De economen hopen dat een zwakkere dollar de neergang van de dollarkoers uiteindelijk tot staan zal brengen, zonder de Amerikaanse consumenten schrik aan te jagen. Een goedkope munt moet Amerikaanse goederen en diensten aantrekkelijker maken voor buitenlandse én binnenlandse consumenten. Dat is nog niet gebeurd.

De trage start van deze zogenoemde `import substitution' (de vervanging van importen door in eigen land geproduceerde goederen en diensten) wordt op z'n minst deels veroorzaakt door een gebrek aan snel uit te breiden Amerikaanse productiecapaciteit. Het probleem is dat het tekort op de handelsbalans een groot percentage van het relevante deel van de economie representeert.

Het grootste deel van de activiteiten waaruit het bruto binnenlands product (bbp) is opgebouwd, kan niet echt internationaal worden verhandeld. Doktersbezoek, wegenbouw en gevangenisonderhoud zijn allemaal zaken die heel moeilijk te exporteren zijn. De Verenigde Staten zijn mondiaal marktleider als het gaat om verhandelbare diensten zoals advies over media- en technologie-activiteiten, maar het overschot op de dienstenbalans maakt slechts 8 procent van het tekort op de goederenbalans goed. Het grootste deel van het tekort op de handelsbalans komt voor rekening van industriegoederen, die slechts 13 procent van het Amerikaanse bbp uitmaken. Dat betekent dat het tekort, met een omvang van 5,5 procent van het bbp, de Amerikaanse consument een stimulans heeft gegeven om goedkope geïmporteerde industriegoederen te kopen. Het betekent ook dat er sprake is van een tekort op de balans voor industriegoederen van ongeveer 40 procent. Zorgvuldigere analyses kunnen dat totaal nog iets omlaag brengen, maar het is zeker hoog genoeg om op een grote uitholling van de Amerikaanse industriële sector te wijzen.

De verloren gegane productiecapaciteit kan zeker worden teruggehaald. De Amerikaanse vindingrijkheid is immers legendarisch en de grote verschuiving naar een toename van de import is pas in 1998 begonnen. Maar het werk is nog niet gestart. En het wederopbouwen van een industriële sector van wereldklasse zal waarschijnlijk een stuk lastiger blijken dan het verliezen ervan.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.