Maatschappelijk tumult raakt ook viering Marokko

Morgen gaat het herdenkingsjaar van 400 jaar relaties tussen Nederland en Marokko van start. Feestvieren temidden van maatschappelijk tumult.

,,Ik kom uit een Marokkaans dorpje... uit Amsterdam-West.''

,,Ik heb niks tegen homo`s. Ik sta achter ze.''

,,Ik was laatst bij een cursus zelfmoordaanslagen. De workshopleider had een gordel explosieven om. Hij zei tegen de cursisten: `Let op. Ik doe het maar een keer voor!'''

Rachid Larouz is een in Marokko geboren cabaretier die met zijn grappen met even groot gemak uithaalt naar mensen binnen als buiten de Marokkaanse gemeenschap in Nederland. Voor de stichting `Marokko-Nederland 400 jaar' was dat reden om Larouz vorige week te vragen om een optreden tijdens een eerste presentatie van de festiviteiten die komend jaar plaatsvinden in het kader van de viering van 400 jaar betrekkingen tussen Marokko en Nederland. Morgen gaan het herdenkingsjaar officieel van start met de opening van een tentoonstelling in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.

Die festiviteiten gaan op een beladen moment van start. De moord op cineast Theo Van Gogh door de Nederlandse Marokkaan Mohammed B. op 2 november en het verjagen van een gezin uit de Amsterdamse Diamantbuurt in oktober door jongeren van Noord-Afrikaanse komaf heeft de beeldvorming van Marokkanen in Nederland bepaald niet verbeterd. De commotie is aan de organisatoren van het herdenkingsjaar niet voorbijgegaan. Lag het accent in het programma oorspronkelijk vooral op de historische herdenking, nu wordt er meer nadruk gelegd op de wederzijdse beïnvloeding van de samenleving. Dat is ook de reden waarom de viering publicitair inmiddels onder een andere vlag vaart: `MarokkoNederland2005' in plaats van `MarokkoNederland400'.

,,Wij willen duidelijk maken dat we meer op de toekomst zijn gericht en dat we streven naar duurzame samenwerkingsverbanden tussen organisaties en personen in Nederland en Marokko'', zegt Naima Zefzafi, secretaris van de organiserende stichting. Maar, zegt ze er met klem bij, de viering wordt geen verlengstuk van het integratiedebat: ,,We willen los van alle discussies onze eigen dingen ontwikkelen.'' Tegelijkertijd erkent Zefzafi, die bij de gemeente Utrecht werkt als hoofd Integrale Beleidsontwikkeling, dat ze zich niet kan onttrekken aan de maatschappelijke realiteit. Over de moord op Van Gogh zegt ze dat het spijtig is dat de daad van één individu een hele gemeenschap wordt aangerekend: ,,Dat zou eigenlijk niet mogen. Alles wordt met elkaar in verband gebracht. Ik vind dat ontzettend jammer.''

Toch is er ook een lichtpuntje, zegt bestuurslid Paolo De Mas. ,,Hoe gek het ook klinkt, ik denk dat de moord op Van Gogh uiteindelijk een positieve uitwerking heeft. De Nederlandse Marokkanen zullen meer introspectie ten toon spreiden, een grotere saamhorigheid ontwikkelen en zich definitief ontworstelen aan het stempel van de vroegere gastarbeiders. Het is belangrijk dat de nieuwe generaties hun verantwoordelijkheid nemen.'' Zelf stelde sociaal-geograaf De Mas, zelf van Italiaanse afkomst, al in de jaren zeventig de problematische kanten van de immigratiestromen en het ontbreken van werkelijkheidsbesef bij de overheid aan de kaak. Dertig jaar later constateert hij tot zijn eigen verbazing dat hij nu het omgekeerde doet: in een negatief klimaat benadrukt hij de positieve kanten van de relaties tussen beide landen.

Als Marokkanen en Nederlanders elkaar tijdens het komende herdenkingsjaar iets beter leren kennen, is dat al winst, zegt Naima Zefzafi. Er is bewust voor gekozen om zowel in Nederland als in Marokko tentoonstellingen, debatten en manifestaties te organiseren. En dan niet alleen voor een `culturele elite', maar voor mensen in alle lagen van de bevolking. Zo komt er bijvoorbeeld een simultaan feest in Amsterdam en in Marrakech, waarbij het publiek via videoschermen 'virtueel' deelneemt aan de viering in de andere stad. Ook in Marokko moet de beeldvorming veranderen, vindt Zefzafi. ,,Voor toekomstige migranten is het heel belangrijk dat ze een reëler beeld krijgen van wat Nederland eigenlijk is. En dat is meer dan Johan Cruijff alleen.''