IJsland biedt schaaklegende Fischer politiek asiel

Bobby Fischer, de winnaar van de legendarische schaakmatch tegen Boris Spasski in 1972 in Reykjavik die sinds juli gevangen wordt gehouden in Japan, is welkom in IJsland. Het ministerie van buitenlandse zaken in Reykjavik heeft gisteren bekendgemaakt dat hij een verblijfsvergunning kan krijgen.

Fischer werd deze zomer aangehouden op het vliegveld van Tokio omdat zijn paspoort niet geldig zou zijn geweest. De Verenigde Saten vroegen vervolgens om zijn uitlevering, omdat hij ondanks een economische boycot in 1992 toch een schaakpartij in het toenmalige Joegoslavië had gespeeld.

Fischer vroeg in oktober politiek asiel aan in IJsland, in een brief aan de IJslandse ambassadeur in Tokio. Die aanvraag is goedgekeurd, verklaarde het IJslandse ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren tot vreugde van de IJslandse schaakbond die sinds Fischers arrestatie in Japan ijvert voor diens vrijlating. De IJslandse ambassadeur in Japan kreeg opdracht Fischer hulp te bieden om naar IJsland te reizen ,,als hij dat wenst''.

,,Dit is groot nieuws'', zei Hrafn Jökulssson, vice-voorzitter van de IJslandse schaakbond. ,,De kwestie-Fischer is het pijnlijkste probleem in de schaakwereld. Er is een nauwe band van vriendschap tussen Fischer en IJsland. Wij zijn het enige land dat dit kon doen'', zei Jökulsson. Tien dagen nadat de 61-jarige Fischer op de luchthaven Narita van Tokio was gearresteerd toen hij wilde terugkeren naar de Filipppijnen waar hij woonde, deed de IJslandse schaakbond een beroep op de Amerikaanse president Bush om Fischer ,,te vergeven en hem vrij te laten''.

Voor de IJslanders – en niet alleen de schakers onder hen – geldt de overwinning van Fischer op Boris Spasski in 1972 als een van de grootste prestaties in de geschiedenis van de sport, zoals de schaakbond het ook noemt in zijn beroep op Bush. De befaamde tweekamp tussen de `kampioen van de vrije wereld en die van de Sovjet-Unie' tijdens de Koude Oorlog was ook een grote gebeurtenis voor IJsland, dat met deze match een plek op de wereldkaart kreeg. Fischer heeft zich altijd in warme bewoordingen uitgelaten over IJsland. Hij wordt er vereerd als een held.

In 1992 speelde Fischer de `returnmatch van de eeuw' tegen Spasski in Belgrado, terwijl de Verenigde Staten economische sancties tegen voormalig Joegoslavië hadden afgekondigd. Fischer kreeg drie miljoen dollar voor zijn deelname, maar riskeerde een boete van 240.000 dollar en tien jaar gevangenisstraf in de Verenigde Staten. Het was gisteren op de dag af twaalf jaar geleden dat Fischer in staat van beschuldiging werd gesteld, een ironie die David Oddson – dertien jaar premier voor hij afgelopen september IJslands minister van buitenlandse zaken werd – niet zal zijn ontgaan.

Fischer verbleef de afgelopen twaalf jaar buiten de VS, voornamelijk op de Filippijnen. Hij vloog in april naar Japan met een visum voor een verblijf van negentig dagen. Hij werd gearresteerd toen hij wilde terugvliegen. Japanse officials stempelden zijn paspoort ongeldig en de VS vroegen vervolgens om zijn uitlevering. Fischer verblijft sinds 13 juli in arrest, in Ushiku, ten noorden van Tokio, in afwachting van een gerechtelijke procedure. In zijn verzet tegen mogelijke uitlevering aan de Verenigde Staten dreigde Fischer in het huwelijk te treden met de voorzitster van de Japanse schaakbond, Miyoko Watai.

Fischer die sinds zijn laatste match tegen Spasski in 1992 in het voormalig Joegoslavië niet meer aan schaakwedstrijden meedeed, heeft zich herhaaldelijk negatief uitgelaten over zijn geboorteland. Hij is ook beschuldigd van antisemitisme. Twee jaar geleden, in een uitzending van DZSR Sportradio Manilla, noemde Fischer de Amerikaanse president Bush (en andere Amerikaanse politici) ,,joden, geheime joden, of CIA-ratten die voor joden werken''. De IJslandse schaakbond betreurt deze antisemitische uitlatingen, maar meent, evenals Spasski die deze zomer een brief aan Bush schreef, dat Fischer geen crimineel is die gestraft moet worden voor ,,belachelijke beschuldigingen omdat hij schaak speelde''.