Een kofferbak vol met boodschappen

Pas in 2006 opent de eerste Aldi zijn deuren in het prijzige Zwitserland, maar de Zwitserse concurrenten reageren nu al. ,,Wij prefereren Zwitserse eieren.''

,,Ik kom hier zo vaak als ik maar kan'', zegt Pierre, een Zwitserse automonteur uit Lausanne. In het Franse stadje Pontarlier, in het Jura-gebergte vlak tegen de Zwitserse grens aan, laadt hij zijn Mazda vol met artikelen die hij net bij de Aldi heeft gekocht: wc-papier, suiker, zure room, wasmiddelen, snoepgoed voor de kinderen.

Pierre is niet de enige Zwitser die verrukt is dat de Duitse supermarktketen Aldi, met Lidl de goedkoopste van Europa, onlangs heeft aangekondigd dat het bedrijf in 2006 zijn eerste winkels in Zwitserland gaat openen. Op het Aldi-parkeerterrein in Pontarlier heeft ongeveer een derde van alle auto's een Zwitsers nummerbord. Er zijn Mercedessen bij, en Audi's. Dat Aldi alleen minder koopkrachtigen zou aantrekken, gaat zeker niet op. ,,Nu'', zegt Pierre, ,,moet ik oppassen dat ik niet te veel van één product koop. Anders moet ik bij de douane een toeslag betalen.'' Hij houdt een beker zure room omhoog: ,,Hier kan ik er twee van meenemen. Koop ik er drie, dan krijg ik problemen aan de grens. Ik heb het precies nagezocht. Vanaf 2006 kan ik zoveel kopen als ik wil!''

Geen wonder dat Zwitserse supermarkten hun hart vasthouden bij de komst van Aldi. Zwitserland is een duur land. De lonen, huren en stookkosten zijn er hoog. Boeren vragen meer voor hun producten dan in de omringende landen. Een vergelijkend onderzoekje dat deze krant deze week uitvoerde bij Aldi in Pontarlier en Migros in het Zwitserse Nyon, wijst ondubbelzinnig uit waar dat toe leidt: vijf willekeurig gekozen producten waren bij Aldi ruim twee keer zo goedkoop als bij Migros. Om die reden winkelen Zwitsers die vlak bij de grens wonen, graag in het buurland. Zo doet half Genève boodschappen in het Franse stadje Ferney-Voltaire, waar enorme vestigingen van Champion, Carrefour en andere supermarkten zijn gebouwd. Het welvarende, internationale publiek krijgt daar dezelfde kwaliteit voor veel minder geld. Het blad 100 Frontières, dat in deze grensstreek verschijnt en geregeld prijzen vergelijkt, concludeerde laatst alweer: ,,De duurste supermarkten zitten in Zwitserland, de goedkoopste in Frankrijk.''

Bijna alle grote Zwitserse supermarktketens – waaronder Migros, Coop, Denner, Carrefour en Pick Pay – zijn onmiddellijk in actie gekomen nu Aldi in aantocht is. De één breidt het assortiment huismerken uit, de ander stunt met merkproducten, een derde antwoordt met scherpe kortingen op bijvoorbeeld alle wijn. Iedereen houdt elkaar zenuwachtig in de gaten. Claude Hauser, de hoogste baas van Migros, zei onlangs tegen het blad l'Hebdo: ,,De taart wordt straks zeker opnieuw verdeeld.'' De prijzenslag, die elders in Europa al veel langer woedt, barst nu in Zwitserland in volle hevigheid los.

,,In Zwitserland is geen enkele hard discounter'', zegt Sven Bradke van Aldi Zwitserland in Sankt Gallen, de jongste `poot' van Aldi-Zuid (het Duitse bedrijf, dat in 1913 werd opgericht, is gesplitst in Noord en Zuid, die elk door een broer worden gerund). ,,We zien het in onze winkels vlak over de grens in Duitsland: Zwitsers willen een goedkope supermarkt. We weten precies wat ze kopen en wat niet. Ze willen minder worst dan Duitsers en meer kaas en wijn. We zijn zeker dat het ons gaat lukken om een volwaardige plaats op de Zwitserse markt te veroveren.'' Bradke is niet scheutig met informatie. Maar hij wil wel kwijt dat het bedrijf op tien plekken in Duitstalig Zwitserland een bouwvergunning heeft of daarover in onderhandeling is. Er is nu één winkel voorzien in het Franstalige deel van het land. Maar het bedrijf bouwt in het Franse Domdidier al een logistiek centrum vanwaaruit straks heel Franstalig Zwitserland wordt bevoorraad.

Volgens Thomas Rudolph, hoogleraar marketing aan de universiteit van Sankt-Gallen, zullen àlle prijzen in Zwitserse supermarkten dalen door Aldi. Aldi wrikt de markt open: ,,Ik denk dat zeker één op de vijf Zwitsers bij Aldi gaat kijken. Eén op de tien zal er terugkomen.'' Als de concurrentie zich goed voorbereidt, zegt hij, blijft de schade beperkt – zoals in Groot-Brittannië, waar Aldi na tien jaar nog geen 1,5 procent van de markt in handen heeft.

Zwitsers, zo wil het cliché, houden van kwaliteitsproducten. Ze zijn ook bereid om voor producten uit eigen land méér te betalen. Specialisatie is een Zwitsers handelsmerk. Horloges, chocolade of groente – de Zwitsers zijn er trots op dat ze `het beste van het beste' maken en kweken. De wetgeving is daar soms zelfs op afgestemd. Een ei in een Zwitserse supermarkt is altijd een scharrelei. Legbatterij-eieren mogen wel verkocht worden, maar niet geproduceerd. Tot nog toe is er geen enkele supermarkt die eieren uit Duitsland verkoopt, waar legbatterijen wèl zijn toegestaan. Aldi, vreest men, gaat dat zeker doen. Bij Aldi in Pontarlier kost een doos met tien eieren 0,89 euro. Bij de Migros in Nyon betaal je voor de goedkoopste doos omgerekend 1,82 euro. Hauser van Migros piekert er niet over om buitenlandse eieren te gaan verkopen: ,,Wij prefereren Zwitserse eieren. Legbatterij-eieren verkopen druist tegen onze politiek in.'' Hij denkt wel dat de prijzen van de Zwitserse leveranciers omlaag moeten als Zwitserse supermarkten te veel marktaandeel aan Aldi kwijtraken. Dat betekent: harder onderhandelen met boeren, fabrieken, transporteurs. Boerenorganisaties en vakbonden laten al dreigende taal horen.

Coop, een redelijk dure Zwitserse supermarkt, heeft net vijftig merkartikelen 10 tot 20 procent goedkoper gemaakt. Denner, de goedkopere concurrent, heeft de prijs van 130 producten met dertig procent verlaagd. Het Franse Carrefour adverteert sinds kort met ,,de laagste prijzen van Zwitserland'' voor vierduizend artikelen. Migros wil zijn goedkope huismerk M-Budget uitbreiden tot zeker de helft van alle (zevenhonderd) producten die Aldi aanbiedt. Waar dit eindigt weet niemand. Maar velen houden er rekening mee dat Aldi in Zwitserland niet zo goedkoop kan zijn als in de omringende landen – daarvoor zijn huren, constructiekosten en overhead hier simpelweg te duur. Ook Pierre, op het Aldi-parkeerterrein in Pontarlier, voorspelt dat. ,,Ik vind het geweldig dat ze naar Zwitserland komen. Maar zo goedkoop als het hier in Frankrijk kan, kan het in Zwitserland nooit.''