`Aanpak klimaatprobleem gaat niet snel genoeg '

De deelnemers aan de klimaatconferentie in Buenos Aires buigen zich over de vraag hoe kan worden voorkomen dat de aarde steeds warmer wordt.

De Nederlandse staatssecretaris van Milieu, Pieter van Geel (CDA), zoekt naar een voorbeeld om de impact van de huidige, volgens de meeste wetenschappers door de mens veroorzaakte klimaatverandering aan te geven. Neem de Noordzee en de Waddenzee, zegt hij. ,,Als de opwarming ervan in het huidige tempo doorgaat zal daarin straks geen vis meer zwemmen. In Schotland zullen daardoor enorme kolonies vogels in een paar jaar uitsterven, omdat ze hun voedsel kwijtraken. Zo raken op veel meer plaatsen ecosystemen ernstig verstoord'', zegt Van Geel.

Deze week vertegenwoordigt Van Geel op de klimaatconferentie van de Verenigde Naties in Buenos Aires Europa, omdat Nederland dit half jaar EU-voorzitter is. In Buenos Aires wordt volgens Van Geel vooral gepraat over de invulling van het Kyoto-protocol, waarin afspraken zijn gemaakt over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in de periode 2008-2012. Het protocol treedt op 16 februari 2005 officieel in werking.

De belangrijkste vraag voor Van Geel is wat er op Kyoto volgt. Wat gebeurt er na 2012? ,,De grote vraag is hoe we Amerika en landen als China en India er zo snel mogelijk bij kunnen betrekken'', zegt hij. Amerika heeft het protocol niet geratificeerd, maar het land stoot wel veruit de meeste broeikasgassen ter wereld uit. China en India hebben het protocol wel geratificeerd, maar hoeven geen maatregelen te nemen omdat ze nog als ontwikkelingslanden te boek staan. Terwijl de uitstoot van broeikasgassen juist in die landen enorm zal toenemen in de komende decennia door de snelle economische ontwikkeling.

,,Tot 2050 zal de uitstoot van broeikasgassen waarschijnlijk met 20 à 30 procent toenemen, wat we ook doen aan duurzame energie. Dat komt met name op het conto van landen als India, China en Brazilië, die steeds meer kolen en gas gaan verstoken. De emissies gaan daar sky high'', zegt Van Geel. Maar die landen zien het westen als de veroorzakers van het klimaatprobleem. Ze willen niet in hun economische groei worden belemmerd en eisen financiële en technologische steun om hun energievoorziening schoner te maken.

De tijd dringt, aldus Van Geel. De westerse landen die meedoen aan Kyoto zijn volgens het protocol verplicht om in de loop van volgend jaar te gaan onderhandelen over de periode na 2012. Als Europa de ontwikkelingslanden en Amerika erbij wil betrekken, zal dat binnen een jaar moeten gebeuren. Van Geel hoopt dat hij de partijen in Buenos Aires zover kan krijgen dat ze in ieder geval willen gaan praten over een gezamenlijke agenda.

Hoe kan Europa helpen, anders dan met woorden?

,,Voor de arme landen hebben we een fonds opgericht om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken. Daar zit nu 580 miljoen euro in. Verder is het essentieel dat Europa eenheid bewaart. Anders mis je de legitimatie om van anderen ook wat te vragen en krijgen we de VS en de ontwikkelingslanden nooit mee. Dan zullen Europese bedrijven gaan klagen dat zij wel allerlei dure maatregelen moeten nemen, en hun concurrenten in Amerika niet.''

Europese bedrijven klagen nu al dat de regels onduidelijk zijn.

,,Er is af en toe protest. Maar de vraag is of ze zich willen onttrekken aan het protocol, of dat ze moeite hebben met de uitvoering ervan? Dat laatste, zeggen ze. Er is dus geen onwil.''

In China en India gaat de economie boven alles, niet het milieu. Ook Europa richt zich op economische groei. Hoe past het klimaatbeleid daarin?

,,We moeten milieu als een kans zien. In de toekomst zal er grote vraag ontstaan naar schone technologie. We kunnen wel zeggen dat we van de fossiele brandstoffen af moeten, maar China en India zullen kolen blijven stoken. Daar hebben ze enorme voorraden van. Probeer dan technologieën te ontwikkelen om fossiele brandstoffen op een schone manier te verbranden. Daar kan Europa, of Nederland, een technologische voorsprong nemen. Hetzelfde geldt voor kooldioxide. Onder andere in Nederland loopt een experiment om dat gas ondergronds op te slaan. Als dat lukt heb je een oplossing voor een gigantisch probleem. En je hebt technologie die je overal kunt verkopen.''

Gaat de aanpak van het klimaatprobleem niet te langzaam?

,,Het gaat zeker niet snel genoeg. Maar je hebt met andere partijen te maken. Je weet dat je een schakel bent. Je kunt beginnen in Nederland stapjes te zetten.''

Maar de speelruimte voor Van Geel is beperkt, zoals voor de meeste van zijn collega's. Vrijwel allemaal kampen ze met forse bezuinigingen. Van Geel heeft 450 miljoen te besteden. ,,Buitengewoon bescheiden'', vindt Van Geel zijn budget.

Wie wordt de dupe van klimaatverandering?

,,De natuur. En het grote deel van de bevolking dat arm is en in deltagebieden woont. Door de stijging van de zeespiegel lopen zij gevaar. Ze hebben geen geld om Delta-werken of hoge dijken te bouwen. En wij? Ach, wij leggen 15 miljard euro apart, verhogen wat dijken, gooien er een spotje van Peter Timofeef tegenaan.''