`We zijn geen luie donders, zittend op een zak geld'

Waarom komen er geen huurwoningen bij? De markt zit vast en woningcorporaties kunnen hun taak niet aan. Corporaties waren `subsidiejunks' en de overheid mag de druk best opvoeren.

Willem van Leeuwen is een beroepsprater. Als voorzitter van Aedes, de overkoepelende organisatie van de 552 Nederlandse woningcorporaties, overlegt hij met alles en iedereen. Al tien jaar heeft hij deze functie, maar deze dagen wordt hij meer dan eens aangesproken op zijn uitlegkunst.

De corporaties zeggen namelijk niet langer te kunnen voldoen aan hun taak iedereen van goede en betaalbare huurwoningen te voorzien. De overheid wijst met de beschuldigende vinger naar de corporaties – ze hebben genoeg geld, laat ze maar gaan bouwen – de corporaties vinden op hun beurt dat de overheid iets vraagt wat ze zelf dwarsboomt. Van Leeuwen constateert hetzelfde als een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid twee weken geleden: ,,Het gevolg? Wederzijds wantrouwen.''

Woningcorporaties zijn niet altijd zichtbaar. Toch bezitten ze samen 2,4 miljoen huurwoningen, 40 procent van alle huizen in Nederland. En als het aan woningzoekenden ligt, zou dat aantal alleen maar stijgen. Wil je huren, kom je al snel bij een corporatie uit. De vraag naar goedkope huurwoningen groeit maar door, wachttijden zijn opgelopen tot ruim drie jaar en voor elk huis zijn 92 gegadigden.

Waarom wordt er niet bijgebouwd?

,,Ik moet eerlijk zijn: er zijn corporaties die best een tandje harder kunnen lopen. Maar het duurt zo ongelooflijk lang voordat de overheid vergunningen om te bouwen op orde heeft. Gemeenten maken veel procedurefouten en de kwaliteit van ambtenaren is soms onder de maat. U moest eens weten wat voor normen allemaal gesteld worden, voordat je mag gaan bouwen. Luchtkwaliteit, vogels, geluid. En die normen zijn lang niet altijd helder. En dan kom je altijd een belangenorganisatie tegen die het bouwen wil verhinderen – en die maken meestal een goede kans. Dan procedeer je tot aan de Raad van State, waarna het meerdere malen weer over moet.''

Maar die regels zijn niet van gisteren of vandaag. Hebben de corporaties niet geleerd daar mee om te gaan?

,,Mijn leden, de corporaties, klagen: het duurt eindeloos, er gaat veel fout bij gemeenten en zelfs wethouders verzuchten dat het een onmogelijke rimram is. Ik vind: als de regels van gisteren woningbouw belemmeren, dan is dat jammer voor de regels.

,,En daar komt nog iets bij: we hebben te weinig grond in handen om op te bouwen. Corporaties mogen pas grond kopen als duidelijk is dat er huizen gebouwd mogen worden, maar commerciële ontwikkelaars mogen meer risico nemen en hebben de grond dan al lang gekocht.''

Maar u heeft geld genoeg. Waarom koopt u die grond niet terug van de commerciële partijen?

,,Wil je zo'n hoog bedrag dan ooit nog terugverdienen, dan krijg je een huurprijs die in geen enkele verhouding staat tot de bouwprijs. Nu al is gemiddeld 40.000 euro van de kostprijs van een nieuw gebouwd huurhuis onrendabel. Wil je marktpartijen aftroeven, heb je scheppen met geld nodig.

,,Bij de overheid is er een gevoel dat de corporaties op een zak met geld zitten. Maar dat platte beeld van de hele vette bankrekening, die vooral aan de politieke linkerzijde leeft, is gewoon niet waar. Dat we luie donders zijn die niet willen bouwen ook niet. Kom maar op met die grond en die vergunningen, en we gaan bouwen. Daarbij mag de overheid best wat meer druk zetten en prestatiecontracten met ons afsluiten. Dan zijn corporaties meer in staat sneller en ondernemender te werken. Ik zie helemaal voor me hoe dat nu soms gaat tussen gemeenten en corporaties. Ze overleggen, komen er niet uit, trekken dan de agenda en wat blijkt? Ze kunnen pas weer over acht

weken. Ik word er soms helemaal gek van.''

U bedoelt: ze zijn wat ouderwets?

,,Sinds de corporaties tien jaar geleden op afstand werden geplaatst van de overheid, is er veel ten goede veranderd. Daar ben ik trots op. Daarom heb ik er moeite mee te zeggen: jullie hebben gefaald. Sommige corporaties mogen best wat ondernemender worden. Subsidiejunks waren het. Zij komen uit een historie van subsidieverslaving, zijn ambtelijk en georiënteerd op stapels voorschriften. Maar de een bouwt bij de vleet en de ander vergadert zich nog steeds een slag in de rondte.''

En tegelijkertijd wil de overheid eigen-woningbezit stimuleren. U moet verkopen. Maar huurders blijken helemaal niet geïnteresseerd in het kopen van een huurhuis.

,,Inderdaad. Als ze een rekensom maken, zijn ze snel klaar. Bij ons huren ze voor 350 euro, terwijl ze na koop 800 euro per maand zouden kwijt zijn. De woningprijzen zijn de afgelopen jaren te hard gestegen. Huizen die corporaties uit de verhuur halen, blijven nu dus gewoon te koop staan. En huurders blijven zitten waar ze zitten.''