Strenge danslessen voor toneelgroep De Appel

Studio II van het Appeltheater in Scheveningen grenst aan een groezelig steegje. In de voorstelling Dans komt door dat steegje een man aangelopen. Hij passeert de studio, die voor de gelegenheid in een dansschool is veranderd, en ziet een vrouw voor het raam staan. Zonder zich te bedenken stapt hij naarbinnen.

Regisseuse Geert de Jong haalde het simpele gegeven uit de Japanse film Shall We Dance van Masayuki Suo. En ze maakte het verhaaltje nog eenvoudiger. Het aantal personages bracht ze terug tot drie, de dialoog beperkte ze tot het hoogstnoodzakelijke en de handeling laat ze afspelen in één ruimte. Daar, aan twee zijden van de studio, kijkt het publiek vanaf krappe tribunes naar een minimalistisch drama.

De man neemt dansles en algauw beheerst hij de basisprincipes van de Engelse wals, de quick-step en de slow-fox. Maar zijn lerares is niet de vrouw die hij voor het raam zag staan. Zijn lerares is Frieda, de roodharige en enigszins nuffige eigenaresse van de slechtlopende zaak. Lerares Livia daarentegen blijft het grootste deel van de tijd op de achtergrond. Wat haar voor de man des te begeerlijker maakt. En zelfs de enkele keer dat hij haar in zijn armen heeft, kan hij zich niet laten gaan. Want net zo ingetogen als de personages zelf zijn de ballroomdansen.

Geserreerde strengheid is daarbij verplicht; wiskundige strakheid moet. Dus kunnen de dansers hun emoties alleen gesublimeerd laten blijken. Met schuwe blikken en vrijwel onzichtbare gebaren, met een lichaamstaal die bovenhuids koel is maar onderhuids warm en wild. Heel onopvallend ontwikkelen de vrouwen gevoelens voor de man waar hij niet op heeft gerekend.

Frieda, subtiel gespeeld door Judith Linssen, gaat naar hem verlangen. En Livia (Gaby Milder) vecht met zichzelf een conflict uit dat niet naar de oppervlakte komt. Het heeft te maken met een ongeluk waardoor zij het balletdansen op moest geven. Op een van de mooiste momenten in de voorstelling danst Gaby Milder verzaligd rond op spitzen: voor even is zij weer de prima ballerina, de dienares van de Hoge Kunst. Hubert Fermin als de man ziet het bewogen en ijselijk zwijgend aan. Met de uitstraling van een melancholieke oudere heer schuifelt hij over het parket, schutterig eerst, maar later redelijk zelfverzekerd.

De uit de ballroom afkomstige coach Christine Ruygvoorn leerde de acteurs van toneelgroep De Appel verdienstelijk dansen. En Geert de Jong, een actrice die met Dans haar regiedebuut maakt, leerde hen betekeniszwanger kijken. De lange blikken van die drie daar op de gladde vloer vergeet je zo snel niet meer.

Speelt De Jong als actrice de tragiek doorgaans in grote gebaren uit, als regisseuse houdt ze haar klein en fijn. Met een extra ontroerend effect.

Voorstelling: Dans, door toneelgroep De Appel. Tekst en regie: Geert de Jong. Gezien: 11/12 Appeltheater, Den Haag. Daar t/m 19/2. Inl: 070-3502200 of www.toneelgroepdeappel.nl