Samen bouwen gaat veel sneller

De provincies moeten `regisseur' worden van de inrichting van de ruimte. Stedenbouwkundige Riek Bakker houdt toezicht.

,,We gaan ze een handje helpen'', zegt Riek Bakker. De stedenbouwkundige is voorzitter van de `adviesgroep gebiedsontwikkeling' die minister Sybilla Dekker (VROM, VVD) vorige week heeft ingesteld. De ,,eminente deskundigen'' gaan bekijken hoe de provincies het er afbrengen bij het stokpaardje van de minister: ontwikkelingsplanologie, ofwel `gebiedsontwikkeling'.

Er moet gebouwd worden in Nederland. Niet zomaar een bedrijventerrein, een woonwijk of een nieuwe weg, maar `gebiedsgericht', dat wil zeggen een plan voor een gebied dat gezamenlijk wordt gemaakt door provincies, gemeenten en marktpartijen. Minister Dekker heeft veertien `voorbeeldprojecten' aangewezen, zoals de herschikking van recreatiebedrijven op de Veluwe, woningbouw in Meerstad in Groningen en `duurzame' bebouwing van de Noord-Hollandse Bloemendalerpolder.

Het nieuwe aan `gebiedsontwikkeling' is vooral de gelijktijdigheid van het plannenmaken. Riek Bakker: ,,Men wacht nu op elkaar. Men zegt: u weet er meer van dan ik, gaat u voor, na u.'' Commissielid Francine Giskes, tot voor kort Tweede-Kamerlid voor D66: ,,Het is geen nieuwe gedachte om aan die volgtijdelijkheid een einde te maken. Maar dat lukt zelden of nooit.''

De provincies krijgen een ,,regisserende rol'' — zij moeten partijen bij elkaar brengen en stimuleren dat plannen worden uitgevoerd. Commissielid Gerard Rodewijk, directeur van het ontwikkelingsbedrijf van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG): ,,Tot voor kort hadden we hier een toelatingsplanologie. Provincies hoefden niet veel meer te doen dan kijken of iets wel mocht. Dat moet veranderen.''

De Tweede Kamer betwijfelt of de provincies hun nieuwe rol wel aan kunnen, en of het rijk niet te veel bevoegdheden afstaat. Bakker: ,,Wie deze vraag stelt, wantrouwt andere overheden. Dat kan echt niet, vind ik. Alsof het nu bij het rijk in Den Haag allemaal zo goed gaat. Nee, succes hangt af van personen die ergens voor willen gaan. Die kunnen op een ministerie zitten, maar ook bij een provincie of een gemeente.''

Het voordeel van gebiedsontwikkeling nieuwe stijl is de besparing op tijd en geld. Gerard Rodewijk: ,,Veel plannen worden niet uitgevoerd omdat ze te veel tijd in beslag nemen. Of omdat er niet goed wordt geluisterd naar wat mensen willen. Vroeger was elke woning afzetbaar, nu niet meer.'' Giskes: ,,Marktpartijen durven het risico soms niet te nemen. Ze zeggen tegen een gemeente: over een paar jaar zit er een ander college, ik durf het niet aan.'' Gebiedsontwikkeling is hét instrument, aldus Bakker, om ,,niet steeds te hoeven kiezen voor bouw die het meeste geld oplevert. Je kunt nu op een samenhangende manier aandacht besteden aan wat kwetsbaar is: water, natuur, groen, monumenten.''