Op topsnelheid door de nacht

Na 38 dagen op zee is het tempo in de Vendée Globe, de nonstop solozeilrace rond de wereld, nog altijd moordend hoog. De koplopers zeilen al richting de verplichte `poort' ten zuidwesten van Tasmanië.

Het gaat ongelooflijk snel in de vijfde editie van de Vendée Globe. Na bijna 37 dagen en ruim 12.000 zeemijlen ligt het gemiddelde op twaalf knopen per uur, ongeveer twintig kilometer. Dit tempo is grotendeels te danken aan de sublieme zeilstijl van de twee Franse koplopers Vincent Riou en Jean le Cam, die vanaf het begin in een eigenzinnig tactisch spel zijn verwikkeld en elkaar geen mijl toegeven.

Zo bereikte leider Riou begin deze week in bijna vijf dagen sneller de passage van Kaap Leeuwin onder Australië dan dat de winnaar Michel Desjoyeaux van vier jaar geleden dat deed. Saillant detail: Riou zeilt de voormalige boot van Desjoyeaux. En Riou, inmiddels tot `Vincent de verschrikkelijke' gedoopt, vertoont geen spoor van verzwakking. De Fransman blijft ijzig kalm zijn eigen route uitstippelen via de verschillende weersystemen en heeft in de voorbije weken nog geen moment van vertwijfeling laten blijken.

Ook 's nachts durft hij zijn boot op volle snelheid door de pikzwarte, ijskoude regionen van de Indische Oceaan te jagen, waar andere schippers wat gas terug nemen. Het leidde maandag bij zijn directe belager Le Cam, bijnaam: `de vos', tot de verzuchting dat Riou onverantwoord bezig is. ,,Het tempo van Vincent in de nacht is niet goed. Hij neemt te veel risico'', aldus Le Cam, die voor het eerst iets van vermoeidheid liet blijken. ,,We schroeven het niveau maar hoger en hoger. Gemiddeldes zeilen van achttien tot negentien knopen (rond de 35 kilometer, red.) is niet voorzichtig of leuk meer. Voor een kortere periode wel, maar niet continu, zoals we nu voor mijn gevoel al 37 dagen doen.''

Die uitbarsting van Le Cam is opmerkelijk. Samen met Riou is hij namelijk ook uitblinker in het psychologische spelletje op zee. Herhaaldelijk hebben beide Franse zeilers melding gemaakt van acht uur slaap en een paar dagen achtereen nauwelijks buiten komen. Geen solozeiler die dat gelooft, maar dergelijke berichten knagen wel degelijk bij de achtervolgers.

Toch geven hun drie directe concurrenten Rouland Jourdain, Sébastien Josse en Mike Golding op hun beurt geen krimp. Al vanaf de evenaar jagen deze zeilers op het leidende duo en zijn ze alert op elke miscalculatie van de twee `frontrunners' om het gat van een paar honderd mijl dicht te zeilen. Vooral de prestatie van de jonge Josse, die aan zijn eerste Vendée bezig is op een relatief oude boot, dwingt daarbij bewondering af. Het heeft al geleid tot speculaties over de `Franse school': op de Engelse Mike Golding na hebben de vier Franse zeilers in de kopgroep leren zeilen in dezelfde Franse kustplaats.

Mike Golding, die bij de start als favoriet gold volgens de Engelse polls, had aanvankelijk nog wat steun aan de jonge Engelse nieuwkomers Alex Thomson en Conrad Humpreys. Vooral Thomson ontpopte zich de eerste weken tot een geliefde ster aan het firmament met zijn spontane en gedurfde manier van zeilen. Thomson kwam lang verdienstelijk mee in de hoogste regionen van de vloot, tot hij begin deze maand een onrepareerbaar gat van dertig centimeter in zijn dek opliep. Dat gat werd er tijdens een zware storm ingehakt door een losgeslagen neerhaler – een buis die de giek met de mastvoet verbindt. Thomson moest tot zijn grote teleurstelling opgeven en uitwijken naar Kaapstad.

Ook Humphreys werd een halt toegeroepen. Zijn stuurboordroer raakte vorige week onherstelbaar beschadigd doordat hij botste met een UFO (unidentified floating object). Op zee repareren was niet mogelijk. Humphreys week uit naar de luwte van een baai vlakbij Kaap de Goede Hoop en deed wat nog geen solozeiler vóór hem was gelukt: eigenhandig zonder assistentie van buitenaf (wat in deze wedstrijd niet is geoorloofd) verving hij, terwijl zijn boot voor anker lag, het roer met een reserve-exemplaar. Na dat staaltje en zes uur ononderbroken slaap zeilde Humphreys vrijdag weer uit, met naar eigen zeggen weinig motivatie. Gisteren was hij de hekkensluiter, met ruim 3.500 zeemijl achterstand op koploper Riou. De Fransman Hervé Laurent en de Oostenrijker Norbert Sedlacek zijn voorgoed voor anker gegaan in Kaapstad. Hun schade is onherstelbaar. Er zijn nu zeventien deelnemers.

In de achterhoede worstelen de langzamere deelnemers met verslechterde weersomstandigheden, verkeerde navigatiekeuzen en humeurigheid. De boten in de middelste regionen van de vloot levereen strijd met gierende stormen en golven van negen meter hoogte. Riou daarentegen zeilt met Le Cam in zijn directe kielzog over een ongewoon vlakke zee met een opmerkelijk gunstige wind richting de zuidpunt van Nieuw Zeeland, om daar de overgang van de Indische Oceaan naar de Stille Oceaan te maken. Hun volgende `waypoint' is vanaf dit weekend Kaap Hoorn, het zuidelijkste puntje van Zuid-Amerika. Vanaf daar gaat de route weer noordwaarts over de Atlantische Oceaan terug naar de startplaats, het Franse Les Sables d'Olonne. Streefdatum van aankomst is 5 februari 2005.