Omstreden islamdenker ziet af van baan in VS

De omstreden Zwitserse filosoof en islamoloog Tariq Ramadan heeft zijn baan als hoogleraar aan de Notre Dame Universiteit in de Amerikaanse staat Indiana opgezegd. De reden, schrijft hij deze week aan de universiteit, is dat hij geen uitzicht heeft op een nieuw visum om naar de Verenigde Staten te reizen.

Ramadan, die in 2000 door het blad Time werd uitgeroepen tot één van 's werelds invloedrijkste denkers op het gebied van de islam, had in augustus aan het Joan Kroc Institute for International Peace Studies van deze universiteit moeten beginnen als hoofd van de afdeling Religion, Conflict and Peace-building. In mei had hij daarvoor een visum gekregen. Maar vlak voor zijn verhuizing naar de VS trokken de Amerikaanse autoriteiten het visum in op grond van de Patriot Act, een antiterrorismewet uit oktober 2001, onder verwijzing naar `publieke en nationale veiligheid'.

Volgens Ramadan moedigden zij hem aan om een nieuwe aanvraag in te dienen. Dat deed hij. In oktober werd hij op de Amerikaanse ambassade in Bern ontboden voor een interview, waarin hij algemene vragen moest beantwoorden als `Wie betaalt uw reis?'. Sindsdien heeft hij niets meer gehoord. In zijn huis in Genève, waar hij met vrouw en vier kinderen bijna zonder meubels woont (alles staat al in Indiana), zegt hij: ,,Dit is een onhoudbare situatie. Zo wil ik niet behandeld worden. Als ze belastend materiaal over mij hebben, laat ze dat dan zeggen! Dan kan ik me tenminste verdedigen. Vorige week, is me verteld, heeft (minister van Buitenlandse Zaken) Colin Powell zich over de zaak gebogen. Er zou spoedig een beslissing komen. Maar nu hoor ik dat het nog maanden kan duren. Dit is een aanval op de academische vrijheid.''

De directeur van het Kroc Institute, R. Scott Aplleby, zei gisteren dat hij ,,diep teleurgesteld is''. Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken liet weten dat er niet meer over een visum gepraat hoeft te worden, omdat de aanleiding – de baan aan de universiteit – is weggevallen.

Ramadan, die vandaag voor drie weken naar Australië vertrekt voor een serie lezingen, zegt dat de controverse rond zijn persoon in oktober 2003 in Frankrijk is ontstaan. Toen viel hij een aantal invloedrijke Franse-joodse intellectuelen als Bernard-Henri Lévy aan op hun pro-Israëlische standpunten. Zo maakten zij, betoogde Ramadan, Franse joden bang voor de islam. Deze intellectuelen beschuldigen hém nu, in polemieken in de media, van een dubbele agenda. Ramadan mag voor een westers publiek praten over verzoening en de noodzaak van een `Europese islam', zeggen zij, maar in het Arabisch roept hij moslims op om Europa te islamiseren. Ook zou hij contact hebben met terroristen. Geen van deze aantijgingen is hard gemaakt. Ook veel Arabische regeringen verguizen Ramadan, omdat hij corruptie en autocratische bestuurswijzen aan de kaak stelt.