Met terpentine zijn vriendin een lesje leren

De Iraakse-Koerdische jongen die zijn vriendin in brand stak, zwierf door Leeuwarden, nadat zijn ouders naar Almere verhuisd waren.

Alles leek deze zomer nog goed te komen met Awa (17), de jongen die morgen voor de rechtbank van Leeuwarden terecht staat voor poging tot doodslag op zijn 16-jarige ex-vriendin Jamai. In augustus dit jaar stak de toen 16-jarige Leeuwarder van Iraaks-Koerdische afkomst, haar tot twee keer toe in een woning in Leeuwarden in brand.

Awa was een jongen die door Leeuwarden zwierf en geen school volgde. Het Bureau, een particuliere instelling die probleemjongeren praktisch begeleidt, had geregeld dat Awa op de pop- en media-afdeling van het Friesland College terecht kon. Ook werd een vast onderdak voor hem geregeld. ,,Het leek er op of hij op de goede weg was'', zegt G. Been van Het Bureau. Maar nog voor hij naar zijn nieuwe school zou gaan, ging er ,,iets vreselijk mis'', zoals zijn achterneef Ghelwan Mahmada (16) zegt.

Awa hoorde dat zijn vriendin Jamai op vakantie met een ander had gezoend. Hij liet haar naar zijn kamer komen, bond haar vast op een stoel en overgoot haar met terpentine. Daarna stak hij haar in brand. Omdat het vuur snel doofde, gooide hij meer terpentine over het meisje heen en stak het vuur opnieuw aan. Volgens Ghelwan heeft Awa nog geprobeerd 112 te bellen, maar kon hij zijn gsm niet vinden. Daarna zette Awa haar onder de douche.

Het meisje klopte voor hulp aan bij haar vriendin Laura in Marssum, ook een ex van Awa, waar de verdachte later ook heen ging. Beide meisjes durfden uit angst niet de politie te bellen. Pas de volgende morgen kreeg de moeder van Laura argwaan. Het slachtoffer werd met tweede- en derdegraadsbrandwonden opgenomen in het Academisch Ziekenhuis in Groningen.

Awa betuigde later in een rapnummer spijt van zijn daad.

Been was ,,vreselijk geschokt'' toen hij van het voorval hoorde. Ontsteld was ook directeur B. de Jong van Leeuwardense basisschool De Vrijheid, waar Awa in groep zeven en acht had gezeten. Hij herinnert zich de verdachte als ,,een heel plezierige, intelligente jongen. Er was toen niks met hem aan de hand.'' De jongen was met zijn ouders, zus en jonger broertje als Iraaks-Koerdische vluchteling enkele jaren geleden naar Nederland gekomen. ,,Hij kwam uit een leuk gezin.'' Later zag De Jong hem nog wel eens op het schoolplein voetballen. ,,Daarna ben ik hem uit het oog verloren.''

Toen zijn ouders vorig jaar naar Almere verhuisden, wilde Awa niet mee. ,,Omdat hij hier in Leeuwarden zijn vrienden had'', weet Ghelwan. Hij vermoedt dat Awa's ouders weg wilden uit Leeuwarden, omdat ze de stad te crimineel vonden worden. ,,Het zijn heel rustige, goede mensen.''

Awa keerde terug naar de Friese hoofdstad, waar zijn zwerversbestaan begon. Naar school ging hij niet. Precies een jaar geleden kwam hij terecht bij Het Bureau. Ook de Raad voor de Kinderbescherming ging zich met de verdachte bemoeien. Awa is een keer opgepakt door de politie en kreeg een taakstraf. Volgens Ghelwan omdat hij in de binnenstad van Leeuwarden met een groepje van zes aan het vechten sloeg met een grotere groep neo-nazi's.

Been denkt niet dat de gebeurtenis uit culturele verschillen te verklaren is. ,,Ik zie dit als een incident. Hij is in korte tijd ontspoord en gewelddadig geworden. Het is iets wat in zijn hoofd zit.''

De moeder van Laura, H. Reitsma, wil niet veel kwijt over Awa, maar wel dat hij ,,heel dominant en gewelddadig is.'' Sinds zij samen met haar dochter door Omrop Fryslân werd geïnterviewd, is ze bedreigd. Daarom is ze moeten verhuizen, zegt ze. Na enig aandringen noemt ze Awa ,,een rat en een stiekemerd''. Ook haar dochter zou hij mishandeld hebben. ,,Hij heeft haar een blauw oog, een tand door de lip en een opgezwollen wang geslagen.'' De mishandelingen tegen Laura maken deel uit van de aanklacht tegen Awa.

Zijn achterneef Ghelwan schrok zich ,,kapot'', toen hij hoorde van de mishandeling. Het paste niet bij Awa, vertelt hij. ,,Hij is een jongen die geen problemen wil.'' Hij denkt dat Awa Jamai bang wilde maken. Daarom, denkt Ghelwan, zette hij zijn ex-vriendin ook onder de douche nadat hij haar in brand had gestoken. ,,Hij wilde niet dat ze doodging. Anders had hij haar wel doodgeschoten.''

Volgens Ghelwan spoorde een vriend Awa aan om zijn vriendin een lesje te leren, nadat die zou zijn vreemdgegaan. ,,Als hij niets zou doen, `was hij een mietje', zei die vriend'', aldus Ghelwan.

Awa is niet de jongen voor wie de halve stad bang was, beklemtoont Ghelwan. ,,Hij had wel lef, was voor niemand bang en kwam voor zijn vrienden op. Misschien waren anderen daardoor wel bang voor hem.'' En ja, geeft hij toe, Awa kon mensen beledigen in zijn rapnummers. ,,Hij daagde mensen uit. Sommige mensen konden daar niet tegen.''

Waardoor kon het zo misgaan met hem? Ghelwan denkt dat het mede te verklaren valt door de ,,erge dingen'' die zijn achterneef tijdens de gebeurtenissen in zijn vaderland Irak heeft meegemaakt. ,,Zijn broertje is daar overleden.'' ,,Hij was snel kwaad te maken. Maar dat bleef hij nooit lang, hoogstens drie minuten.''