Meer greep Kamer op grote projecten

De Tweede Kamer moet meer en eerder invloed krijgen op de besluitvorming over grote infrastructurele projecten. De Kamer zou daartoe een eigen, onafhankelijk kennis- en controlecentrum moeten oprichten.

Dat adviseert de Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten (de commissie-Duivesteijn) in haar vandaag verschenen rapport Grote projecten uitvergroot, over de kostenoverschrijdingen en de besluitvorming bij grote infrastructurele projecten als Betuweroute, hogesnelheidslijn en Zuiderzeelijn.

Door al in een vroeg stadium bij de beslissing over grote infrastructurele projecten betrokken te zijn, zal de Kamer daarna minder als `hindermacht' willen optreden, meent de commissie. Ook is de vraag aan de orde of de Grondwet gewijzigd moet worden zodat de regering voortaan de plicht `actief' heeft informatie aan de Kamer te verstrekken. De Kamer zou tevens de mogelijkheid moeten krijgen ambtenaren te horen. Volgens commissievoorzitter Duivesteijn moet de besluitvorming niet langer bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat blijven, maar voortaan onder het ministerie van VROM worden gebracht.

De commissie heeft het nieuwe `toetsingskader' toegepast op de besluitvorming tot nu toe over de Zuiderzeelijn en komt tot de conclusie dat het ,,thans niet verantwoord is een besluit te nemen over de uitwerking van de Zuiderzeelijn, omdat er nog te veel vragen liggen over nut en noodzaak van het project en er te weinig zicht is op de ruimtelijke en economische meerwaarde''.

De commissie velt op basis van het onderzoek over Betuweroute en HSL-Zuid een hard oordeel over zowel het departement van Verkeer en Waterstaat als over de Tweede Kamer zelf. ,,De wijze waarop de Tweede Kamer tot besluiten is gekomen, was gedwee en weinig dualistisch (...) Dat heeft het gezag van de Staten-Generaal als hoogste democratisch orgaan van Nederland aangetast.''

Uit het onderzoek wordt duidelijk dat de Kamer vooral door toenmalig verkeersminister Netelenbos (PvdA) onjuist is ingelicht. De handelwijze van kabinet en Kamer heeft volgens de commissie geleid tot ,,twee miljardenprojecten met een matig maatschappelijk draagvlak en een onzekere economische basis''.

De VVD zegt in een reactie ,,helaas'' te moeten vaststellen dat met name Netelenbos (tweede kabinet-Kok) de Kamer onjuist heeft geïnformeerd. Wel stelt de VVD vast dat ook de Tweede Kamer niet altijd een goede rol heeft gespeeld, mede door ministers te veel in bescherming te nemen. GroenLinks en SP hebben forse kritiek op de commissie, omdat zij geen aandacht besteedt aan de politieke cultuur die destijds tot hopeloze besluiten heeft geleid. CDA, VVD en PvdA steunden slecht onderbouwde besluiten, aldus GroenLinks.

PARLEMENT pagina 3