`Il dono' wil met al te weinig middelen boeien

Films die ons eindeloos laten kijken – naar een man die loopt, naar een hond die sterft, naar een autowrak, een gat in de muur, een meisje dat niet goed wijs is – zoals Il dono doet, zijn een geschenk, zoals de titel al zegt. Een geschenk voor onze ogen, voor ons associatievermogen.

Ze bieden een kans om de verhalen in de werkelijkheid te ervaren, omdat ze die verhalen niet opdringen maar oproepen.

Het Filmmuseum in Amsterdam ziet door bezuinigingen en aangepast beleid niet meer de kans om jaarlijks de aanvoer van de artistieke auteursfilm op peil te houden. En als de staatssecretaris van Cultuur haar zin krijgt en de gesubsidieerde distributie van films geheel mag afbreken om die vervolgens door het hiervoor niet toegeruste Filmfonds weer vanaf nul te laten opbouwen, dan is er binnenkort helemaal niemand meer die dit kan. Maar het moet gezegd dat het Filmmuseum van de nood een elegante deugd gemaakt heeft. Il dono is een van die films die perfect past in het nieuwe streven om aan duidelijk georiënteerde collectievorming te doen.

Het debuut van Italiaan Michelangelo Frammartino is een stille film met een geluidsspoor. Het is een bedaagde, dialoogloze, tekstloze film. Er wordt wel in gepraat, gemompeld meer en gegromd, maar dat is niet ondertiteld en je kunt je afvragen of het interessante informatie zou opleveren als je het wèl verstond.

Il dono laat beelden spreken. Daar zijn we de laatste jaren gelukkig weer een beetje aan gewend geraakt. Zeer recent nog dankzij de briljante Hukkle van de Hongaar György Pálfi (inmiddels op dvd verschenen). Het vereist wel wat extra inspanning van filmmaker en toeschouwer om je van die taal te bedienen. Zeker wanneer de maker, zoals in Il dono, zich ook nog eens op de grens van fictie en documentaire begeeft. Daar wordt de verleiding groot om de camera maar te blijven richten op de markante, stokoude grootvader van de regisseur. En dat is niet altijd genoeg.

Il dono is tachtig minuten lang en wordt vooraf gegaan door Tonino van Nederlander Michiel van Jaarsveld, die in het kader van de serie Kort! ook speelde met beelden en geluiden die soms wel en soms niet horen bij wat je ziet en hoort.

Van Jaarsveld heeft aan tien minuten genoeg. Il dono is 70 minuten te lang of 30 minuten te kort om zijn verhaal van seks, dood en wreedheid in een kleine Italiaanse gemeenschap in de zintuigen van de toeschouwer te laten infiltreren.

Il dono (Het geschenk). Regie: Michelangelo Frammartino. Met: Angelo Frammartino, Gabriella Maiolo.

Voorafgegaan door Tonino. Regie: Michiel van Jaarsveld. Met: Ramsey Nasr. In: Filmmuseum, Amsterdam, 't Hoogt, Utrecht.