`Een voetbalsupporter heeft stabiliteit nodig'

Na problemen met voetbalsupporters sloegen eerstedivisieclub TOP Oss en de gemeente de handen ineen: een jongerenwerker werd aangesteld. ,,De eerste maanden werd ik uitgekotst.''

Gejuich klinkt op uit honderden kelen als local hero Marcel van der Sloot doel treft. Van der Sloot, de begaafde maar wisselvallige linkspoot van TOP Oss, heeft zijn ploeg op deze koude avond zojuist aan de gelijkmaker tegen Fortuna Sittard geholpen: 3-3. De stand blijft in dit duel der middenmoters van de eerste divisie uiteindelijk gehandhaafd. Vak C, de harde kern van TOP-supporters die achter het linkerdoel zit, is uiteindelijk tevreden met het behaalde punt.

Na de wedstrijd zal blijken dat een supporter van TOP Oss, die nog een stadionverbod voor anderhalf jaar bleek te hebben, zich agressief heeft opgesteld tegen een journalist. ,,Die fan komt er voorlopig niet meer in”, klinkt het strijdvaardig uit de mond van Mart van Deutekom. De geboren en getogen Ossenaar is sinds 1999 supporterscoördinator van TOP Oss, en zit duidelijk in zijn maag met het optreden van een van `de jongens.' ,,En dat terwijl die gasten zich doorgaans prima gedragen.''

Van Deutekom, een voormalige uitbener in een slagerij die later jongerenwerker werd, kent de harde kern van TOP-supporters inmiddels van haver tot gort. Dat was bij aanvang van het zogeheten `Supportersproject TOP Oss' in 1999 wel anders. Zo'n 250 jongeren vanaf 22 jaar oud zorgen tijdens thuis- en uitwedstrijden van TOP Oss voor problemen, vooral te wijten aan het feit dat de communicatie tussen club en achterban te wensen overliet. Van Deutekom: ,,De club bekommerde zich niet om de supporters, er werd ook niks voor die jongens georganiseerd. De gemeente Oss bemoeide zich wel met het jongerenwerk, maar niet met voetbalsupporters.'' Frank Lammers (34), behorend tot de harde kern van TOP-aanhangers: ,,Niemand keek naar ons om, dan werd er weleens een robbertje gevochten met supporters van andere clubs.''

Uiteindelijk pakte de gemeente Oss de problematiek aan. Op initiatief van de gemeente werd een plan van aanpak geschreven om de harde kern van TOP-supporters in kaart te brengen. Een van de onderdelen van het plan was om direct contact te zoeken met de aanhangers van de Brabantse eerstedivisionist. ,,Omdat ik werkzaam was bij een jongerencentrum in Oss en een pedagogische achtergrond had, werd ik voor die klus benaderd'', aldus Van Deutekom.

,,Een jongerenwerker beschikt nu eenmaal over de expertise die de politiek niet heeft'', aldus wethouder sportzaken Hans Boerboom van de gemeente Oss, in het verleden zelf veiligheidscoördinator van TOP Oss.

Het Supportersproject TOP Oss moest drie doelen dienen: het handhaven van de openbare orde, het tegengaan en voorkomen van voetbalvandalisme en het activeren van supporters om een rol in de maatschappij te vervullen. De gemeente Oss participeerde voor 75 procent in het 50.000 euro kostende plan, de club TOP Oss stond garant voor de overige 25 procent. Van Deutekom werd benoemd tot supporterscoördinator.

De jongerenwerker werd feitelijk in het diepe gegooid. Toen hij zich voor de eerste keer tussen de harde kern begaf in Vak C, was geen enkele TOP Oss-supporter op de hoogte gebracht van zijn komst. ,,De eerste zeven maanden werd ik uitgekotst. Ik werd gezien als een spion van de gemeente en de politie. Langzaamaan won ik het vertrouwen van de supporters. Ik ging naar alle thuis- en uitwedstrijden, en ook doordeweeks had ik contact met hen. Het hoofddoel van elk supportersplan is simpel: je moet je richten op de maatschappelijke positie van een voetbalsupporter. Heeft hij een huis, heeft hij werk, is zijn persoonlijke situatie stabiel? Dáár moet aan gewerkt worden.''

De fanatieke TOP-supporters ondervonden na de rellen bij het eerstedivisieduel TOP Oss-NAC voor de eerste keer dat de bedoelingen van Van Deutekom goed waren. ,,Enkele aanhangers van TOP werden opgepakt en moesten voor de rechtbank verschijnen. Doodgewone jongens, soms zelfs met een gezinnetje, vreesden voor een celstraf. Toen heb ik aan de rechtbank gevraagd om een taakstraf op te leggen, met de belofte dat ze bij goed gedrag weer naar het voetballen mochten. De rechter willigde mijn eis in, de jongens hebben nooit meer voor problemen gezorgd. Ik wil er maar mee zeggen dat justitie zich ook moet verdiepen in die gasten. Het zijn niet altijd lieverdjes, maar vaak is er iets mis in de persoonlijke levenssfeer.''

TOP-supporter Frank Lammers: ,,Zelf kreeg ik ooit een straf voor rijden onder invloed. Dankzij Mart kon ik de opgelegde forse geldboete in termijnen betalen.''

Het geheim van Van Deutekoms aanpak? ,,Ofschoon ik samenwerk met instanties als de politie, de reclassering en Bureau Jeugdzorg, zal ik nooit privé-gegevens van TOP-aanhangers vrijgeven'', aldus TOP's supporterscoördinator. Ik probeer de jongens in het gareel te houden, maar als er iets misgaat moeten andere instanties maar zien hoe ze hun werk doen. De sociale controle onder de supporters is gelukkig gegroeid. We reizen inmiddels met honderdvijftig man naar uitwedstrijden, toch gebeurt er vrijwel nooit wat.''

De preventieve aanpak van Van Deutekom sorteert effect. Werden er in het seizoen 1999-2000 nog 1.800 politie-uren besteed aan duels van TOP Oss, tegenwoordig zijn dat er nauwelijks 800. In vijf jaar tijd daalde de hoeveelheid boetes voor de club voor supportersgeweld met vijftig procent, en zijn er op vierhonderd fanatieke TOP-supporters maar maximaal twee in plaats van twintig agenten nodig. Ofschoon Van Deutekom tevreden is over zijn baan als supporterscoördinator en hij door alle betrokken partijen bij het supportersproject wordt gewaardeerd, verwacht hij het werk nog maximaal vijf jaar te doen. ,,Dan is het tijd voor nieuw elan, want af en toe voel ik me een oude kerel tussen al die jonge TOP-fans.''

Dit is de zesde en laatste aflevering van een serie over supportersprojecten in het betaald voetbal. Eerdere delen zijn te lezen op www.nrc.nl/sport