Een leuk deukje in de kreukelzone

Mocht het logo van Akzo Nobel aangeven hoe groot de vis is die het bedrijf dagelijks vangt, dan staat het mannetje dezer dagen terecht met gespreide armen. De pillen- en verffabrikant kreeg vorig jaar een bedrag van 88 miljoen euro van branchegenoot Pfizer als vergoeding voor een samenwerkingsverband. Zo'n vangst is niet bijzonder, maar wel wat Akzo er mee doet: het concern telt de inkomsten dubbel, liet het gisteren weten. En het is nog legaal ook.

Het geheime recept wordt geleverd door de nieuwe internationale boekhoudregels IFRS. Pfizer betaalde vorig jaar een bijdrage aan Akzo voor de gezamenlijke ontwikkeling van een medicijn. Akzo Nobel telde die euro's in 2003 keurig mee als inkomsten, zoals de Nederlandse regels dat voorschrijven. Maar over ruim twee weken stapt het concern, net als 7.000 andere beursgenoteerde bedrijven in Europa, over op IFRS en die staan het niet toe dat een vooruitbetaalde bijdrage in de kosten meteen als inkomsten worden gerapporteerd. Akzo Nobel zal daarom tussen 2004 en 2007 het bedrag van 88 miljoen opnieuw, maar nu in stukjes, toerekenen aan de omzet, terwijl de winst over 2003 niet met terugwerkende kracht wordt aangepast. Dat is te veel werk.

Waar een medicijn tegen schizofrenie niet goed voor kan zijn.

Het meevallertje voor Akzo toont een ander gezicht van de nieuwe IFRS-regels waar veel bedrijven over klagen. De internationale boekhoudregels zullen er niet alleen voor zorgen dat Europese bedrijven hun winst heen en weer zien zwiepen. De bedrijven zullen ook wel eens een mazzeltje hebben, maar daar hoor je ze nauwelijks over.

In Nederland laten de nieuwe verslaggevingsregels naar verwachting de grootste sporen achter bij de pensioenverplichtingen. Straks moeten bedrijven de pensioengaten bij hun ondernemingspensioenfondsen – die in de nieuwe regels vaak groter uitvallen – in de eigen boeken verwerken. Daarnaast rekenen Nederlandse bedrijven hun preferente aandelen tot hun eigen vermogen, dat is straks schuld.

Nu al is duidelijk dat het overzicht van bezittingen en schulden van de meeste Nederlandse bedrijven er minder florissant uit komt te zien. Het eigen vermogen, de kreukelzone van de ondernemer, zal kleiner uitvallen. Maar dat biedt weer hoop voor de winstgevendheid: de rentabiliteit gaat vanzelf omhoog als bij gelijkblijvende winsten het kapitaal daalt.

Het rendement op het eigen vermogen is sinds 1982-1983 niet meer zo laag geweest in het Nederlandse bedrijfsleven, schreef het CPB in zijn laatste Macro Economische Verkenningen. Gelukkig bestaan er pensioengaten. Hulp is onderweg.