Met statiegeld niet schroeven

In Nederland wordt de schroefdop bij bierflesjes alleen op bescheiden schaal gebruikt. Fabrikanten lijken niet van plan deze eenvoudige opening ruimer toe te passen.

Tijdens een reis door de VS ruim twintig jaar geleden zag ik allerlei zaken die we hier nog niet kenden: fastfood ketens, salad bars, wasdrogers en microwave-ovens. De VS liepen in vele opzichten voor. De meest geniale vondst was een bierflesje met kroonkurk die je draaiend ontsloot: zonder opener, in één handomdraai, vooral handig bij picknick, op camping of strand.

Geen gedoe meer met aanstekers, bestek, en voor de lefgozers: geen risico meer op beschadigde kiezen. Bovendien was hierdoor al een aardig ontwerpidee overbodig dat onlangs op internet werd gesuggereerd: een openervorm uitsparen in de flesbodem (wegens glasschade slechts aanbevelenswaardig bij plastic flesjes, ander nadeel is dat er minimaal twee flesjes nodig zijn).

In 1964 – 40 jaar geleden – deed Amstel al een poging de opener voorgoed uit te bannen met een kroonkurk met schuin afhangend lipje. Als je het omhoog duwde ging de fles open. Maar deze `fliptopper' werd snel van de markt gehaald, omdat hij tijdens het vervoer te gemakkelijk openging.

Pas de laatste jaren zie je de Amerikaanse `twist-off'-dop aarzelend in ons land verschijnen. Twee jaar geleden kwam Bavaria ermee, maar alleen bij wegwerp-flesjes, Grolsch (die overigens al tijdenlang pullen met beugeldoppen heeft) vorig jaar en afgelopen zomer introduceerde Dommelsch een wegwerp(pet)fles, voorzien van een variant: een blikken schroefdop (opnieuw afsluitbaar, handig tijdens festivals). En dan is er sinds vorige maand de Heineken 25cl. Longneck met `twist-to-open' dop.

Waarom wordt deze handige dop nu pas mondjesmaat bij ons geïntroduceerd? Twintig jaar later dan in de VS? Lopen we technisch achter? Konden wij tot nu toe geen lekdichte dop fabriceren? Zijn we conservatief op innovatiegebied – gehecht aan het heerlijk helder pssst-geluid? – of is het een patentkwestie?

Prof. dr. Erik Jan Hultink, hoogleraar new product marketing (Faculteit Industrieel Ontwerpen, TU-Delft): ,,U overvalt me hiermee; een intrigerende vraag. Ik ga het rondvragen. De brouwers zullen er ongetwijfeld van geweten hebben, maar durfden misschien niet te veranderen.''

De persvoorlichtster van Dommelsch (Interbrew) heeft niet direct antwoord op de vraag waarom wij nog op een – letterlijk – achterlijke wijze onze bierflesjes openen. Ze vermoedt dat het te maken heeft met het inzamelen en hergebruik van landelijk uniforme statiegeldflesjes.

Karin Willems, persvoorlichtster van Heineken: ,,Wij passen onze twist-to-open dop alleen toe bij volledig gesloten kartonnen verpakkingen, als kwaliteitsgarantie voor de consument dat anderen niet ongezien aan de doppen hebben kunnen frummelen. In Amerika is men ermee opgegroeid en weet men niet beter. Hier moet de consument er nog aan wennen.''

Peer Swinkels, commercieel directeur van Bavaria, antwoordt op de vraag waarom zijn brouwerij niet alle flessen met een twist-off dop verkoopt: ,,Het normale pijpje is een uniforme fles die door alle brouwers wordt gebruikt. Daar zijn in het verleden vanuit het verpakkingsconvenant afspraken over gemaakt tussen brouwers en overheid. Er is toen gekozen voor kroonkurken. Ik vermoed omdat de consument toch iets heeft met het ritueel van het openen van een flesje. Je leest ook bij consumentenonderzoeken dat jongeren het stoer vinden een pijpje te openen met een aansteker. Wij zijn op de Nederlandse markt begonnen met twist-off, dus ik ben de laatste om te zeggen dat het geen goede innovatie is. Maar er zijn miljoenen geïnvesteerd in de retourflessen en dat geld moet eerst terugverdiend worden, voordat we nieuwe flessen ontwikkelen.''

Dit verklaart nog niet waarom tijdens de vorige besluitronde over het flestype door onze gezamenlijke bierbrouwers gekozen is voor een klantonvriendelijke oplossing. De heer H. Reuchlin, woordvoerder van het Centraal Brouwerij Kantoor: ,,In Amerika worden de meeste flessen eenmalig gebruikt, hier 6 tot 7 jaar hergebruikt. Schroefdraad in het glas is kwetsbaar. Als er iets afbreekt, heb je een scherf in je mond en een fles openmaken met een opener is niet extreem klantonvriendelijk.''

Is nooit overwogen flesjes vaker om te smelten?

,,Je moet meerdere zaken afwegen. Technisch gezien is het nog lastig een twist-off dop te realiseren bij hergebruikflessen.''

Is het niet mogelijk flesjes te screenen op beschadiging?

,,Dat gebeurt, maar voordat je de overstap maakt naar een ander type fles, moet er voldoende zekerheid bestaan dat een hoge mate van betrouwbaarheid gehaald wordt.''

Het ziet er volgens het Centraal Brouwerij Kantoor niet naar uit dat dit in de nabije toekomst gaat gebeuren. Als het aan de bierbrouwers ligt, zullen we ons dus (uitgezonderd bij een klein segment weggooiflessen en bij blikjes) moeten blijven behelpen met opener, aansteker, bestek of `het betere tandenwerk'.

Hultink: ,,Ik denk dat het vooral met gewenning te maken heeft, wellicht ook bij de consument. Op een gegeven moment kreeg je schroefdoppen bij wijnflessen. Daar werden mensen niet vrolijker van, terwijl die afschroefbare dop van Dommelsch wel goed lijkt te werken. Ik denk dat brouwers hun vingers er niet aan willen branden. Het zal wel financiële consequenties voor ze hebben, een typisch geval van weerstand tegen verandering omdat eerst de investeringen uit het verleden zoveel mogelijk terugverdiend moeten worden.''