Kamer zet rem op inburgerambitie van Verdonk

Minister Verdonk wil 775.000 `oudkomers' alsnog laten inburgeren. Maar het duurt nog zeker vijf jaar voordat iedereen ook aan die plicht wordt gehouden.

Autochtone Nederlanders die korter dan acht jaar in Nederland hebben gewoond tijdens de leerplichtige periode moeten worden vrijgesteld van de inburgeringsplicht. Dat vindt een meerderheid van de Tweede Kamer (CDA, PvdA, SGP en D66).

Het gaat weliswaar om een kleine groep autochtonen, maar het ,,is de wereld op zijn kop'', aldus Kamerlid Sterk (CDA) gisteren bij de behandeling van het nieuwe inburgeringsstelsel in de Tweede Kamer. Volgens haar is het nooit de bedoeling geweest ,,dit soort mensen'' te verplichten bij vestiging of terugkeer naar Nederland een inburgeringsexamen af te leggen.

Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en integratie) erkende dat ook autochtone Nederlanders op grond van haar nieuwe criteria onder de inburgeringsplicht vallen. Maar ze zal niet veel werk maken van de handhavingsplicht. Omdat eerdere plannen van Verdonk om iedereen die buiten de EU is geboren – Nederlanders en (genaturaliseerde) allochtonen – te dwingen om in te burgeren juridisch onhoudbaar bleken, kiest Verdonk nu voor een inburgeringsplicht voor iedereen die niet ten minste acht jaar van zijn leerplichtige periode in Nederland heeft doorgebracht. Zij gaat daarbij uit van de leerplichtperiode van vijf tot en met zestien jaar. In Nederland geldt daarboven nog een partiële leerplicht tot en met achttien jaar. De nieuwe inburgeringswet moet ingaan in 2006.

Naar schatting moeten straks zo'n 775.000 zogeheten `oudkomers' inburgeren. Hieronder verstaat de minister allochtonen die al langer in Nederland wonen, maar de taal niet of onvoldoende beheersen. Omdat op dit moment slechts zo'n 50.000 cursusplaatsen beschikbaar zijn, geeft Verdonk de komende jaren voorrang aan nieuwkomers, werkloze en uitkeringsgerechtigde oudkomers, allochtone vrouwen en imams. De laatste drie groepen hoeven zelf maar 270 euro bij te dragen aan het cursusgeld, dat kan oplopen tot enkele duizenden euro's. Door het cursusaanbod volledig aan de vrije markt over te laten, hoopt Verdonk dat het aantal plaatsen tot 85.000 oploopt en het lesgeld naar beneden gaat.

De oudkomers die niet tot de voorrangsgroepen behoren (zo'n kleine 400.000) moeten voorlopig op eigen initiatief inburgeren en worden nog niet gecontroleerd. Zij kunnen gebruikmaken van de kredietfaciliteiten die Verdonk gaat instellen, en krijgen 70 procent (tot een maximum van 3.000 euro) van het cursusgeld terug als ze het examen binnen drie jaar halen. Maximaal mogen ze daar vijf jaar over doen. Verdonk schat dat jaarlijks 43.000 oudkomers gedwongen en 18.000 oudkomers op eigen initiatief aan hun inburgeringsplicht gaan voldoen.

De Tweede Kamer had gisteren moeite met de grote ambities van minister Verdonk. Van de groep van 775.000 oudkomers die straks een inburgeringsplicht hebben, zal maar een deel de komende jaren ook aan die plicht worden gehouden. Dat riekt naar gedoogbeleid, meenden de Kamerleden Dijsselbloem (PvdA) en Lambrechts (D66). Verdonk sprak van ,,een stapsgewijze aanpak''. Van gedogen is volgens haar geen sprake. Dijsselbloem vroeg in een motie om de inburgeringsplicht de komende jaren te beperken tot de voorkeursgroepen. D66 wilde bovendien ook alle oudkomers tussen de 55 en 65 jaar ontheffen van die plicht. ,,Ze komen voorlopig toch niet aan de beurt'', aldus Lambrechts. GroenLinks vond dat minister Verdonk veel te weinig geld (270 miljoen euro per jaar) voor de inburgering uittrekt. ,,Dat is net zoveel als de aanleg van 5 kilometer verkeersweg door een weiland'', aldus het Kamerlid Azough (GroenLinks).

Wel was er gisteren brede instemming met het plan van de VVD om Koninginnedag uit te roepen tot nationale naturalisatiedag. Verdonk zei gisteren wel te voelen voor dit plan en zegde toe voor 30 april met uitgewerkte voorstellen te komen.